Chứng khoán | 04/05/2023

Chứng khoán phái sinh là gì? Có rủi ro khi tham gia đầu tư không?

Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng tương lai, trong đó giá trị sẽ phù thuộc vào chứng khoán cơ sở. Nhà đầu tư có thể kiếm lời dù thị trường đi lên hay xuống. Vậy đầu tư vào chứng khoán phái sinh có rủi ro hay không?

Có nên đầu tư chứng khoán phái sinh?
Có nên đầu tư chứng khoán phái sinh?

Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh là các công cụ tài chính tương lai được phát hành trên thị trường chứng khoán, cho phép các nhà đầu tư mua hoặc bán các tài sản tài chính như cổ phiếu, chỉ số chứng khoán, ngoại tệ và hàng hóa trong tương lai với giá trị được xác định trước. 

Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh được chia thành 2 dạng cơ bản là:

  • Hàng hóa như thực phẩm/nông sản, năng lượng,…
  • Công cụ tài chính có thể kể đến như cổ phiếu, trái phiếu, lãi suất,…

Hiểu đơn giản, tại thị trường Việt Nam, các sản phẩm phái sinh cho phép nhà đầu tư đặt cược vào xu hướng “tăng” hoặc “giảm” của tài sản cơ sở trong tương lai. Nếu sự thay đổi đó diễn ra đúng như dự đoán thì nhà đầu tư sẽ có lời.

>>> Xem thêm: Cách chơi chứng khoán cho người mới bắt đầu hiệu quả từ A-Z

Những loại hợp đồng phái sinh đang có tại thị trường Việt Nam

Có mặt tại Việt Nam từ năm 2007, cho đến thời điểm hiện tại thị trường chứng khoán phái sinh được chia làm 4 loại bao gồm.

Tìm hiểu 4 loại hợp đồng phái sinh
Tìm hiểu 4 loại hợp đồng phái sinh

Hợp đồng kỳ hạn

Đây là hợp đồng thỏa thuận pháp lý giữa hai bên tham gia về vấn đề mua và bán tài sản tại một thời điểm nhất định trong tương lai. Nó chỉ có thể giao dịch trên thị trường phi tập trung – OTC. 

Tuy nhiên hợp đồng kỳ hạn lại ẩn chứa rủi ro khi một bên mất khả năng thanh toán, thì cũng đồng nghĩa với việc bên còn lại sẽ không thể đòi lại các quyền lợi chính đáng của mình.

Hợp đồng tương lai

Hợp đồng tương lai là một dạng kỳ hạn được chuẩn hóa, thỏa thuận mua bán tài sản sẽ có mức giá xác định tại một thời điểm cụ thể trong tương lai, và nó không phụ thuộc vào giá thị trường. Loại hợp đồng này sẽ được niêm yết và giao dịch công khai trên thị trường tập trung (Sở Giao dịch chứng khoán).

Tại Việt Nam, hợp đồng tương lai chỉ số VN30 là loại hợp đồng phái sinh duy nhất được phép giao dịch. Ngoài ra cho đến thời điểm hiện tại, Việt Nam cũng chỉ hợp pháp hóa duy nhất một loại chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai.

Hợp đồng quyền chọn

Hợp đồng quyền chọn là thỏa thuận pháp lý. Trong đó, một bên sẽ có quyền yêu cầu thực hiện và bên kia có nghĩa vụ mua/bán một lượng tài sản cơ sở theo mức giá đã được xác định trước trong hợp đồng. Hợp đồng quyền chọn được xác định dựa trên một khoảng thời gian nhất định hoặc tại một thời điểm cụ thể trong tương lai. 

So với đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn cho phép người sở hữu có thể lựa chọn thực hiện hoặc không thực hiện dựa theo những thỏa thuận đã được xác định trong hợp đồng. 

Ví dụ: Bạn sở hữu một hợp đồng quyền chọn mua sản phẩm A sẽ đáo hạn vào ngày 05/04/2023. Tuy nhiên, vào thời điểm này bạn nhận thấy rằng việc mua vào có nguy cơ lỗ cao. Do đó, bạn có thể quyết định không thực hiện quyền chọn của mình. Điều này cũng đồng nghĩa với việc hợp đồng sẽ tự mất đi giá trị khi đáo hạn mà không gây ảnh hưởng gì tới bạn.

Hợp đồng hoán đổi

Hợp đồng hoán đổi là thỏa thuận pháp lý giữa hai bên, trong đó cả hai bên cùng cam kết và đồng ý trao đổi một tài sản, quyền lợi hoặc nghĩa vụ với nhau.

Ví dụ: Một người có thể sử dụng loại hợp đồng hoán đổi lãi suất để chuyển một khoản vay có lãi suất thay đổi dựa theo kỳ hạn sang một khoản vay có lãi suất cố định.

Đầu tư chứng khoán phái sinh có rủi ro không?

Nguy cơ rủi ro luôn tiềm ẩn khi đấu tư chứng khoán phái sinh
Nguy cơ rủi ro luôn tiềm ẩn khi đấu tư chứng khoán phái sinh

Đầu tư chứng khoán phái sinh có rủi ro không? – Câu trả lời ở đây sẽ là . Thực tế không chỉ riêng đầu tư chứng khoán phái sinh mà bất cứ sản phẩm chứng khoán nào cũng đều tiềm ẩn những rủi ro nhất định. 

Khi lựa chọn hình thức đầu tư này, nhà đầu tư luôn giao dịch theo cơ chế T +1 hoặc T +0. Điều này có nghĩa là mua hôm nay xong sang hôm sau bán, hoặc thậm chí bán luôn trong ngày. 

Với cơ chế giao dịch này, nhà đầu tư cần lựa chọn thời điểm mua để bảo toàn lãi, nếu lỡ nhịp thì không nên nóng vội mà nên chờ cơ hội khác. Lãi mỗi ngày được bảo toàn, tránh việc nhà đầu tư tham lam giữ một vị thế quá lâu gây mất lãi, thậm chí thua lỗ. 

Ngoài ra, để hạn chế rủi ro, các nhà đầu tư có thể tự trau dồi kiến thức mới từ các báo cáo, trang phân tích/nhận định tại các công ty chứng khoán uy tín. Có như vậy, các nhà đầu tư mới có thể đưa ra được những quyết định đúng đắn, không bị biến động xấu tác động đến tâm lý.

Lợi ích khi đầu tư vào chứng khoán phái sinh

Bên cạnh những rủi ro, nhà đầu tư có thể nhìn vào những lợi ích mà hình thức đầu tư này có thể mang lại như:

5 Lợi ích hàng đầu khi đầu tư chứng khoán phái sinh
5 Lợi ích hàng đầu khi đầu tư chứng khoán phái sinh
  • Phòng ngừa rủi ro biến động giá: Nếu có thể dự đoán được mức tăng hoặc giảm của một tài sản cơ sở trong tương lai sẽ giúp các nhà đầu tư có thể giảm thiểu được rủi ro biến động giá thông qua việc mua, hoặc bán hàng hóa với giá thời điểm hiện tại nhờ vào hợp đồng tương lai.
  • Bán khống chứng khoán: Về cơ bản, nhà đầu tư hoàn toàn có thể bán các chứng khoán phái sinh ngay cả khi không sở hữu tài sản cơ sở.
  • Tính thanh khoản cao: Chứng khoán phái sinh vốn được niêm yết và giao dịch tập trung trên Sở giao dịch chứng khoán. Do đó, hình thức đầu tư này sở hữu cho mình tính thanh khoản cao.
  • Lợi ích đòn bẩy tài chính: Khi đầu tư vào chứng khoán phái sinh, nhà đầu tư chỉ cần ký quỹ một phần tài sản nhưng lại được giao dịch cổ phiếu có giá trị gấp nhiều lần số tiền ký quỹ. Vô hình chung, đây sẽ là lợi thế không nhỏ cho các nhà đầu tư.
  • Tăng hiệu quả đầu tư: Thị trường phái sinh có phương thức giao dịch dễ dàng và tối ưu hơn so với thị trường cơ sở. Tại thời điểm năm 2023, chứng khoán cơ sở vẫn đang đi theo cơ chế T + n, tức cổ phiếu chỉ được bán sau khi mua n ngày. Trong khi đó, chứng khoán phái sinh được chấp thuận giao dịch ngay trong ngày (tức cơ chế T + 0).

Furute X – Giao dịch tốc độ, chốt lãi tức thì

Future X - Giao dịch tốc độ, Chốt lãi tức thì
Future X – Giao dịch tốc độ, Chốt lãi tức thì

Việc tham gia đầu tư phái sinh hiện nay cũng rất đơn giản. Nhà đầu tư có thể sử dụng Future X của DNSE ngay bằng tài khoản chứng khoán cơ sở. Với dịch vụ phái sinh của DNSE, nhà đầu tư sẽ được miễn phí giao dịch, tỷ lệ cọc hợp đồng thấp nhất thị trường và có thể quản trị rủi ro tối đa bằng chức năng Quản trị theo từng lệnh.

Với cách thức giao dịch đơn giản, tiềm năng sinh lời cao, đầu tư chứng khoán phái sinh đang dần trở thành một sản phẩm rất hấp dẫn với các nhà đầu tư. Tuy nhiên với tính chất linh hoạt, thị trường biến động nhanh chóng thì đầu tư phái sinh cũng tiềm ẩn không ít những rủi ro. Do đó, các nhà đầu tư cần trang bị cho mình đầy đủ những kiến thực, kinh nghiệm và luôn giữ cho mình một “cái đầu lạnh” trước khi tham gia vào hình thức đầu tư này nhé.

ads-3
share facebook
Author

Tác giả:

Lâm Bùi

Đã đóng góp: 1 bài viết

Bài viết liên quan