Những thông tin cơ bản mà bạn cần biết về chứng khoán phái sinh

1 Tháng 12 2021 · 7 phút đọc

Hiện nay, chứng khoán phái sinh được đánh giá là thị trường có tốc độ phát triển và ổn định trong vài năm qua. Sau 4 năm hoạt động, chứng khoán phái sinh đã vượt được kỳ vọng của các nhà đầu tư, thể hiện rõ vai trò giúp gia tăng thanh khoản và định giá chính xác về dài hạn cho thị trường cơ sở. Trong bài viết dưới đây, DNSE sẽ giúp bạn hiểu về phái sinh một cách cơ bản nhất.

Chứng khoán phái sinh là gì
Chứng khoán phái sinh là gì?

Giới thiệu tổng quan về chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán (CK) phái sinh là một loại sản phẩm tài chính. Giá trị của loại chứng khoán này sẽ phụ thuộc vào một hoặc nhiều loại tài sản cơ sở. 

Hợp đồng chứng khoán phái sinh bao gồm quyền lợi và nghĩa vụ của các bên tham gia về vấn đề thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản trong thời điểm tương lai nhất định với mức giá đã được thỏa thuận trong thời điểm hiện tại. Tất cả đều được quy định rõ ràng trong hợp đồng.

Tài sản cơ sở của CK phái sinh là các loại tài sản (kim loại, thực phẩm, nông sản…), chứng khoán và các chỉ số chứng khoán.

Nói một cách dễ hiểu hơn, các nhà đầu tư sẽ được phép đặt cược vào sự tăng hoặc giảm của các tài sản cơ sở trong tương lai. Nếu như diễn biến đúng theo dự tính của các nhà đầu tư, họ sẽ được hưởng lợi nhuận chênh lệch. Đó chính là bản chất của phái sinh.

Chứng khoán phái sinh bao gồm những loại nào?

Chứng khoán phái sinh có 4 loại hợp đồng. Trong đó Hợp đồng tương lai là sản phẩm đầu tiên được lựa chọn triển khai tại thị trường Việt Nam. Dưới đây là chi tiết cụ thể về 4 loại hợp đồng:

  • Hợp đồng kỳ hạn: là thỏa thuận pháp lý giữa hai bên tham gia để trao đổi mua bán các loại tài sản cơ sở ở một thời điểm được quy định trong tương lai với mức giá đã được thỏa thuận và thống nhất ở thời điểm hiện tại.
  • Hợp đồng tương lai: là một loại hợp đồng kỳ hạn chuẩn hóa, đã được niêm yết và giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán
  • Hợp đồng quyền chọn: là một thỏa thuận giữa bên có quyền yêu cầu và bên có nghĩa vụ cần phải thực hiện các yêu cầu được đưa ra về việc mua hoặc bán loại tài sản cơ sở đã được quy định mức giá từ trước trong một thời điểm hoặc một khoảng thời gian nhất định trong tương lai.
  • Hợp đồng hoán đổi: là hợp đồng được sự thỏa thuận và cam kết giữa hai bên về việc hoán đổi dòng tiền phát sinh của một công cụ tài chính trong tương lai vào một thời điểm nhất định và có các phương án tính toán cụ thể.

Tại Việt Nam, sản phẩm phái sinh được áp dụng bao gồm Hợp đồng tương lai dựa trên chỉ số VN30 và HĐTL trên trái phiếu Chính phủ.

Ưu nhược điểm khi chơi chứng khoán phái sinh

CK phái sinh là một trong những hình thức đầu tư vô cùng hấp dẫn hiện nay. Tuy nhiên, điều gì cũng sẽ có ưu điểm cũng như nhược điểm. Nhà đầu tư trước khi tham gia cần lưu ý những điều sau:

Ưu điểm

  • Có thể kiếm lời kể cả khi thị trường của tài sản có giảm hoặc tăng
  • Là đòn bẩy cao, giúp nhà đầu tư tăng tốc kiếm lời lớn

Nhược điểm

  • Là mô hình đầu tư có sự biến động lớn. Vậy nên phái sinh sẽ không phù hợp với tất cả mọi người
  • Chi phí giao dịch, quản lý cao hơn so với thị trường giao dịch cổ phiếu

Ngày đáo hạn chứng khoán phái sinh

Expiration date (Ngày đáo hạn chứng khoán phát sinh) có nghĩa đây sẽ là ngày hiệu lực cuối cùng của các loại hợp đồng phát sinh (Hợp đồng quyền chọn hoặc Hợp đồng tương lai). Trước hoặc trong ngày đáo hạn nhà đầu tư cần đưa ra phương án và quyết định giải quyết hợp đồng của mình sao cho tốt nhất cho vị thế.

Nhà đầu tư có thể bán hợp đồng trước ngày đáo hạn. Khi đến ngày đáo hạn các giao dịch của hợp đồng sẽ được đóng vào cuối ngày, ngày hôm sau lãi/ lỗ sẽ được thanh toán trực tiếp vào tài khoản của nhà đầu tư.

Cụ thể, đối với “Hợp đồng tương lai” sẽ có ngày đáo hạn rõ ràng. Hợp đồng sẽ ngừng giao dịch và sẽ chuyển đổi thành thanh toán bằng tiền mặt sau khi kết thúc ngày đáo hạn. Còn “Hợp đồng quyền chọn”, người nắm giữ hợp đồng có thể thực hiện quyền chọn của mình để ghi nhận lãi lỗ hoặc để nguyên hợp đồng vô giá trị và đáo hạn.

Ngày đáo hạn được quy định vào thứ 5 lần thứ 3 của tháng đáo hạn. Các tháng đáo hạn được quy định lần lượt là tháng hiện tại, tháng kế tiếp và tháng cuối cùng của 2 quý gần nhất.

Các bước chơi chứng khoán phái sinh cho người mới

Với các nhà đầu tư mới bắt đầu tham gia, việc am hiểu về chứng khoán nói chung và chứng khoán phái sinh nói riêng là điều rất quan trọng. Sau đây là các bước cơ bản để bạn tham gia kênh đầu tư này.

  • Mở tài khoản phái sinh trên Entrade
  • Tải phần mềm Entrade trên App Store và Google Play
  • Nạp tiền vào tài khoản
  • Đặt lệnh mua bán

Đánh giá thị trường phái sinh tại Việt Nam hiện nay 

Chứng khoán phái sinh đã có mặt trên thị trường Việt Nam được hơn 4 năm. Tốc độ tăng trưởng cũng như phát triển của thị trường chứng khoán này được đánh giá rất cao, vượt kỳ vọng đặt ra của các nhà đầu tư.

Theo thống kê, trong 100 thị trường chứng khoán trên thế giới, có 40 thị trường phái sinh đang được triển khai và có tốc độ tăng trưởng ổn định sau nhiều năm. Có thể thấy phái sinh đang là xu thế phát triển chung của thị trường thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng.

Thị trường CK phái sinh trong nước có mức tăng trưởng lên đến 80%, cán mốc gần 40 triệu hợp đồng. Ngay trong 7 tháng đầu năm 2021, tốc độ tăng trưởng của thị trường CK phái sinh tại Việt Nam là 16% so với cùng kỳ năm trước. 

Giao dịch chứng khoán miễn phí trọn đời với Entrade X by DNSE

  • Mua cổ phiếu, chứng chỉ quỹ miễn phí
  • Đầu tư thông minh với Entrade X
  • Không thu phí duy trì tài khoản
  • Mở tài khoản chứng khoán trong 1 phút
Bài liên quan:

Sự khác biệt giữa chứng quyền và phái sinh nhà đầu tư cần nắm rõ

Chứng quyền và phái sinh là 2 cái tên đang làm mưa, làm gió bởi khả năng sinh lời tốt và những đặc tính thú vị riêng của mỗi loại.
28 Tháng 11 2021 · 5 phút đọc
Chứng khoán
Sự khác biệt giữa chứng quyền và phái sinh nhà đầu tư cần nắm rõ

Có nên làm môi giới chứng khoán?

Môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng.
12 Tháng 10 2021 · 16 phút đọc
Chứng khoán
Có nên làm môi giới chứng khoán?

5 điều F0 chứng khoán cần biết trước khi tham gia thị trường

Đa số F0 chứng khoán đều thiếu kiến thức để sinh lời với kênh đầu tư này. Sau đây là 5 điều quan trọng mà F0 chứng khoán cần biết.
25 Tháng 10 2021 · 8 phút đọc
Chứng khoán
5 điều F0 chứng khoán cần biết trước khi tham gia thị trường

6 sai lầm trong đầu tư chứng khoán mà người mới dễ gặp phải

Đối với người mới đầu tư, họ thường gặp rất nhiều các sai lầm đơn giản dẫn đến những thiệt hại lớn về tài chính. Sau đây là chia sẻ về 6 sai lầm mà ng ...
15 Tháng 11 2021 · 9 phút đọc
Chứng khoán
6 sai lầm trong đầu tư chứng khoán mà người mới dễ gặp phải

Top 3 sàn chứng khoán uy tín nhất tại Việt Nam nhà đầu tư cần biết

Nẵm rõ thông tin các sàn chứng khoán uy tín tại Việt Nam là cực kỳ quan trọng với nhà đầu tư. Hãy tìm hiểu về 3 sàn HOSE, HNX và Upcom nhé.
25 Tháng 11 2021 · 10 phút đọc
Chứng khoán
Top 3 sàn chứng khoán uy tín nhất tại Việt Nam nhà đầu tư cần biết