Thuế khoán hộ kinh doanh là gì? Những thay đổi quan trọng từ năm 2026

Thuế khoán là hình thức thu thuế quen thuộc đối với hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam trong suốt nhiều năm qua. Đây là cơ chế thuế giúp đơn giản hóa thủ tục cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan thuế dễ quản lý. Tuy nhiên, từ 01/01/2026, thuế khoán sẽ chính thức bị bãi bỏ theo chủ trương cải cách thuế của Quốc hội, tạo ra thay đổi lớn trong cách hộ kinh doanh kê khai, tính và nộp thuế. Bài viết dưới đây sẽ giải thích rõ thuế khoán hộ kinh doanh là gì, cách tính, những lưu ý quan trọng và những quy định mới về việc bỏ thuế khoán từ năm 2026 để chủ hộ kinh doanh chủ động chuẩn bị và tránh rủi ro.

Thuế khoán hộ kinh doanh là gì?

Khái niệm

Thuế khoán (thuế ấn định) là số thuế mà cơ quan thuế xác định dựa trên doanh thu dự kiến của hộ kinh doanh, thay vì doanh thu thực tế. 

Bao gồm:

• Thuế GTGT (Giá trị gia tăng) theo tỷ lệ % doanh thu
• Thuế TNCN (Thu nhập cá nhân) theo tỷ lệ % ngành nghề

Đối tượng áp dụng thuế khoán

Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, đối tượng áp dụng thuế khoán là hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ, ngoại trừ các trường hợp: 

• Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai
• Cá nhân kinh doanh nộp thuế theo từng lần phát sinh

Tài liệu tham khảo: THƯ VIỆN PHÁP LUẬT – Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành 

Cách tính thuế khoán hộ kinh doanh là gì?

Thuế khoán được tính theo công thức:

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT × Tỷ lệ thuế GTGT (%)

Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN (%) 

Trong đó: 

• Doanh thu tính thuế GTGT và doanh thu tính thuế TNCN là mức doanh thu cơ quan thuế xác định trước cho từng hộ kinh doanh dựa trên việc khảo sát thực tế.
• Tỷ lệ thuế khoán được quy định theo từng ngành nghề cụ thể: 

Ví dụ: Cửa hàng tạp hóa A24 có doanh thu 400 triệu/ năm thì cách tính thuế như sau:

• Thuế GTGT: 400 triệu x 1% = 4 triệu VNĐ
• Thuế TNCN: 400 triệu x 0,5% = 2 triệu VNĐ

Như vậy, số thuế mà cửa hàng tạp hóa A24 cần phải nộp là 6 triệu VNĐ

Tài liệu tham khảo: Quy định chi tiết về cách tính thuế khoán trong Hộ kinh doanh 

Lệ phí môn bài đối với hộ kinh doanh

Lệ phí môn bài là khoản tiền mà doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh phải nộp hằng năm để duy trì quyền kinh doanh. Đối với hộ kinh doanh, mức nộp thuế môn bài được xác định dựa trên doanh thu của năm trước đó. Cụ thể như sau: 

Ví dụ: Cửa hàng tạp hóa A24 có doanh thu 400 triệu VNĐ/năm thì phải nộp mức thuế môn bài là 500.000 VNĐ bên cạnh thuế khoán. 

Tuy nhiên, theo thông tin cập nhật mới nhất, cũng từ ngày 1/1/2026 sẽ chính thức miễn phí thuế môn bài đối với hộ kinh doanh để hỗ trợ và thúc đẩy hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn.

Tài liệu tham khảo:

• Mức thuế môn bài doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải nộp là bao nhiêu? 
• Chính thức bỏ thuế môn bài từ 01/01/2026

Bỏ thuế khoán từ năm 2026 – Thay đổi lớn với hộ kinh doanh

Thời điểm áp dụng chế độ nộp thuế kinh doanh mới 

Ngày 17/5/2025, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 198/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tư nhân. Theo khoản 6 Điều 10 của Nghị quyết này, từ 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ không còn áp dụng phương pháp thuế khoán. Thay vào đó sẽ áp dụng thuế kê khai, việc nộp thuế sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và dựa trên doanh thu thực tế.

Tài liệu tham khảo: Nghị quyết 198: Chính thức bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh từ ngày 1 1 2026? Mục tiêu phát triển của kinh tế tư nhân đến năm 2030? 

Vì sao Nhà nước bỏ thuế khoán?

Việc loại bỏ cơ chế thuế khoán từ năm 2026 là một bước chuyển quan trọng trong quản lý thuế của nhà nước và được kỳ vọng sẽ mang lại những lợi ích thiết thực như: 

• Tăng tính minh bạch trong quản lý thuế, vì doanh thu sẽ được ghi nhận và kê khai dựa trên số liệu thực tế thay vì mức ấn định.
• Hạn chế thất thu thuế, đặc biệt đối với các ngành nghề giao dịch bằng tiền mặt, trước đây khó kiểm soát bằng cơ chế khoán.
• Đảm bảo cạnh tranh công bằng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, bởi doanh nghiệp vốn phải kê khai – nộp thuế đầy đủ theo quy định.
• Khuyến khích hộ kinh doanh quy mô lớn chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp để phù hợp với phương thức quản lý thuế mới.
• Thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực hộ kinh doanh thông qua việc sử dụng hóa đơn điện tử, phần mềm quản lý doanh thu và công cụ kê khai trực tuyến.

Thuế khoán được thay thế bằng gì?

Từ ngày 1/1/2026, hộ kinh doanh sẽ áp dụng cơ chế quản lý thuế mới, cụ thể như sau:

• Tự kê khai – tự tính thuế – tự nộp thuế: Hộ kinh doanh sẽ tự theo dõi doanh thu, tự tính số thuế phải nộp và tự nộp cho cơ quan thuế, thay vì áp dụng mức khoán cố định như trước.
• Căn cứ vào doanh thu thực tế: Mọi khoản thu nhập phát sinh từ bán hàng, cung cấp dịch vụ hay hoa hồng đều được tính vào doanh thu để xác định số thuế, thay cho mức khoán ước tính trước đây.
• Dự thảo phân loại theo 4 nhóm doanh thu: Hộ kinh doanh được xếp vào các nhóm doanh thu khác nhau, mỗi nhóm sẽ áp dụng cơ chế quản lý thuế tương ứng, nhằm đảm bảo mức thuế phù hợp với quy mô hoạt động.
• Các hộ kinh doanh có doanh thu cao sẽ phải sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền kết nối trực tiếp với cơ quan thuế, đảm bảo kiểm soát minh bạch và chính xác doanh thu.

Hộ kinh doanh sẽ được Nhà nước hỗ trợ ra sao?

Để giúp hộ kinh doanh thích nghi với cơ chế thuế mới và nâng cao hiệu quả quản lý, Nhà nước triển khai nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực như: 

• Cung cấp công cụ số và phần mềm kế toán miễn phí: Hỗ trợ hộ kinh doanh theo dõi doanh thu, chi phí, tính thuế và lập báo cáo dễ dàng hơn.
• Đào tạo và hướng dẫn chuyển đổi mô hình: Hộ kinh doanh được hướng dẫn cách chuyển từ cơ chế thuế khoán sang kê khai theo doanh thu thực tế, đồng thời làm quen với hóa đơn điện tử và quản lý thuế hiện đại.
• Cắt giảm thời gian và chi phí tuân thủ thuế: Dự kiến giảm khoảng 30% thời gian và 30% chi phí liên quan đến thủ tục thuế, giúp hộ kinh doanh tập trung vào hoạt động kinh doanh.
• Hỗ trợ đăng ký số hóa: Bao gồm việc lập tài khoản thuế điện tử, sử dụng hóa đơn điện tử, và các dịch vụ số khác để quản lý doanh thu minh bạch và dễ dàng kết nối với cơ quan thuế.

Lợi ích và thách thức khi bỏ thuế khoán từ năm 2026 

Việc loại bỏ thuế khoán từ 2026 sẽ thay đổi cách hộ kinh doanh nộp thuế, mang đến lợi ích dài hạn đồng thời đặt ra những thách thức đáng kể đối với những hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa quen với quản lý sổ sách và áp dụng công nghệ.

Thách thức khi bỏ thuế khoán

• Ghi chép doanh thu bắt buộc: Hộ kinh doanh phải theo dõi, lưu trữ đầy đủ các khoản doanh thu, chi phí, có thể gây khó khăn cho các hộ nhỏ lẻ chưa quen quản lý sổ sách.
• Nguy cơ bị xử phạt hoặc truy thu: Nếu kê khai sai, thiếu hoặc chậm nộp, hộ kinh doanh có thể chịu phạt hoặc bị truy thu thuế.
• Phải làm quen với công cụ số: Bao gồm phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử và các công cụ quản lý thuế mới.
• Chi phí vận hành tăng: Hộ kinh doanh có thể phải đầu tư thêm thiết bị như máy in hóa đơn, máy tính tiền hoặc phần mềm hỗ trợ quản lý.

Lợi ích dài hạn cho hộ kinh doanh

• Hoạt động minh bạch hơn: Giúp dễ dàng vay vốn, mở rộng kinh doanh và xây dựng uy tín với đối tác.
• Cạnh tranh công bằng: Loại bỏ sự bất bình đẳng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp kê khai đầy đủ.
• Dễ dàng chuyển đổi lên doanh nghiệp: Khi hộ kinh doanh mở rộng quy mô, cơ chế thuế mới thuận lợi cho việc chuyển đổi.
• Giảm thuế “cảm tính”: Mức thuế được xác định dựa trên doanh thu thực tế, công bằng hơn và phù hợp với hoạt động kinh doanh thực tế.

Kết luận

Thuế khoán từng là cơ chế quen thuộc đối với hộ kinh doanh cá thể, giúp việc quản lý và nộp thuế trở nên đơn giản. Tuy nhiên, từ ngày 1/1/2026, cơ chế này sẽ chấm dứt để nhường chỗ cho phương pháp quản lý thuế hiện đại, minh bạch hơn dựa trên doanh thu thực tế. Vì vậy, việc hiểu rõ thuế khoán hộ kinh doanh là gì, nắm chắc quy định và chuẩn bị sớm cho sự chuyển đổi sẽ giúp hộ kinh doanh tránh rủi ro bị xử phạt, đồng thời mở ra cơ hội tối ưu hoạt động, mở rộng hoặc chuyển đổi mô hình linh hoạt.