Vì sao giá cổ phiếu biến động hàng ngày? Yếu tố tác động và chiến lược đầu tư

Giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán biến động mỗi ngày, thậm chí có lúc lên xuống rất mạnh, ảnh hưởng không nhỏ đến quyết định mua bán của nhà đầu tư. Vậy điều gì đứng sau những biến động đó? Trong bài viết dưới đây, DNSE sẽ phân tích các lý do vì sao giá cổ phiếu biến động hàng ngày và gợi ý 4 chiến lược giúp nhà đầu tư có thể nắm bắt cơ hội từ chính những dao động ngắn hạn này.

1. Vì sao giá cổ phiếu biến động hàng ngày?

Giá cổ phiếu biến động hàng ngày do sự thay đổi liên tục của cung – cầu trên thị trường, chịu ảnh hưởng bởi tâm lý nhà đầu tư, các tin tức kinh tế – chính trị, chính sách tiền tệ và biến động toàn cầu. 

Khi có thông tin tích cực như báo cáo lợi nhuận tốt hoặc chính sách hỗ trợ, giá cổ phiếu có thể tăng mạnh do nhà đầu tư kỳ vọng vào tăng trưởng. Ngược lại, các yếu tố như lạm phát tăng, lãi suất điều chỉnh hoặc xung đột chính trị có thể kích hoạt làn sóng bán tháo, khiến giá cổ phiếu giảm nhanh chóng.

Chẳng hạn: 

Khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) công bố tăng lãi suất ngoài dự đoán, thị trường chứng khoán Mỹ nói riêng và toàn cầu, trong đó có Việt Nam, nói chung có thể giảm mạnh trong cùng ngày do lo ngại chi phí vốn tăng cao. Hoặc trong đại dịch COVID-19, cổ phiếu của ngành hàng không bị lao dốc vì lo ngại doanh thu sụt giảm. 

Những ví dụ này cho thấy giá cổ phiếu không chỉ phản ánh giá trị nội tại mà còn bị chi phối mạnh bởi kỳ vọng và thông tin tức thời.

2. Các yếu tố cốt lõi khiến giá cổ phiếu biến động mỗi ngày

Tâm lý nhà đầu tư

Tâm lý nhà đầu tư đóng vai trò cốt lõi trong biến động ngắn hạn của thị trường chứng khoán. Mặc dù các yếu tố như báo cáo tài chính, chỉ số vĩ mô hay kết quả kinh doanh có vai trò định hướng giá trị nội tại của doanh nghiệp, nhưng chính cảm xúc và phản ứng tức thời của nhà đầu tư mới là yếu tố khiến giá cổ phiếu dao động hàng ngày. 

Hai biểu hiện tâm lý thường gặp nhất trên thị trường là: sợ hãi – lòng tham và xu hướng đám đông (FOMO).

Sợ hãi và lòng tham 

Khi thị trường đón nhận một thông tin tiêu cực mặc dù chưa được xác thực hoặc có tác động chưa rõ ràng, tâm lý sợ hãi có thể lan nhanh khiến nhà đầu tư phản ứng bằng cách bán tháo để “cắt lỗ”, từ đó tạo ra áp lực giảm giá. 

Ngược lại, khi có kỳ vọng tích cực (ví dụ như doanh nghiệp chuẩn bị ký hợp đồng lớn, sáp nhập, mở rộng thị trường), lòng tham của nhà đầu tư khiến dòng tiền đổ vào ồ ạt, đẩy giá cổ phiếu tăng mạnh.

Ví dụ:

Tháng 3/2023, cổ phiếu Credit Suisse mất gần 30% chỉ trong một ngày giao dịch sau khi lan truyền tin đồn ngân hàng có nguy cơ mất thanh khoản mặc dù chưa có xác nhận chính thức. Nhà đầu tư hoảng loạn rút tiền và bán cổ phiếu hàng loạt. 

Ở chiều ngược lại, trong phiên 11/07/2024, cổ phiếu VinFast từng tăng phi mã gần 17,5% trên sàn Nasdaq sau thông tin VinFast đang tìm kiếm khoản vay 250 triệu USD từ các ngân hàng Indonesia để xây dựng nhà máy tại Subang. Kỳ vọng về ngành xe điện lúc này của nhà đầu tư cũng dâng cao, bất chấp doanh thu thực tế của VinFast còn thấp và chưa có lãi.

Nguồn tham khảo:

1. VNExpress – Cổ phiếu ngân hàng Credit Suisse xuống thấp kỷ lục
2. Cổ phiếu VinFast – VFS tăng phi mã trong ngày Nasdaq ‘đỏ rực’

Hiệu ứng đám đông và hội chứng FOMO

Hiệu ứng đám đông và hội chứng FOMO liên quan trực tiếp đến biến động giá cổ phiếu, đặc biệt là trong ngắn hạn, vì chúng tác động đến quyết định mua – bán của số đông nhà đầu tư, từ đó làm thay đổi cung cầu – yếu tố quyết định giá trên thị trường.

Cụ thể:

Khi một cổ phiếu tăng mạnh, hiệu ứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) khiến nhiều nhà đầu tư mới lao vào mua mà không cần phân tích kỹ lưỡng. Lượng cầu tăng đột ngột sẽ đẩy giá cổ phiếu lên cao hơn nữa. Giá tăng càng mạnh, càng thu hút thêm người mua, tạo ra vòng xoáy tăng giá.

Ngược lại, khi cổ phiếu giảm sâu, nhà đầu tư sợ “kẹt hàng” (nắm giữ cổ phiếu bị lỗ nặng và khó thoát) nên ồ ạt bán ra, dù doanh nghiệp chưa chắc gặp vấn đề cơ bản. Áp lực bán tăng khiến giá giảm sâu hơn, kéo theo thêm nhiều người khác bán tạo thành “panic selling” (bán tháo vì hoảng loạn).

Tin tức và sự kiện kinh tế

Trong thị trường chứng khoán, tin tức và các sự kiện kinh tế đóng vai trò như chất xúc tác mạnh mẽ, có thể kích hoạt những biến động giá cổ phiếu chỉ trong vài phút. Nhà đầu tư phản ứng gần như ngay lập tức với các thông tin mới, bởi chúng ảnh hưởng đến kỳ vọng về tăng trưởng, chi phí và rủi ro của doanh nghiệp.

• Thông tin tích cực: 

Thông tin tích cực như doanh nghiệp ký được hợp đồng lớn, công bố lợi nhuận vượt kỳ vọng, hoặc chính phủ tung ra gói kích thích kinh tế sẽ làm gia tăng kỳ vọng về dòng tiền tương lai. Điều này khiến nhà đầu tư tranh thủ mua vào, đẩy giá cổ phiếu tăng nhanh.

• Thông tin tiêu cực: 

Thông tin tiêu cực như lạm phát tăng cao, điều chỉnh chính sách thuế, thiên tai, hay xung đột địa chính trị thường tạo ra làn sóng lo ngại. Nhà đầu tư có xu hướng giảm rủi ro bằng cách bán ra cổ phiếu, khiến giá lao dốc.

• Ví dụ thực tế: 

Khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, nhiều thị trường chứng khoán toàn cầu rơi vào trạng thái “bán tháo”, trong đó cổ phiếu năng lượng và hàng không giảm sâu vì lo ngại gián đoạn chuỗi cung ứng.

Nhìn chung, thị trường chứng khoán không phản ứng với sự kiện của bản thân nó, mà phản ứng với kỳ vọng tương lai mà sự kiện đó tạo ra. Đây là lý do tin tức luôn là yếu tố tạo nên sự biến động hàng ngày của giá cổ phiếu.

Báo cáo tài chính doanh nghiệp

Báo cáo tài chính là công cụ quan trọng nhất giúp nhà đầu tư đánh giá sức khỏe và tiềm năng tăng trưởng của một doanh nghiệp. Các chỉ số như doanh thu, lợi nhuận, biên lợi nhuận, nợ vay và dòng tiền không chỉ phản ánh hiệu quả kinh doanh hiện tại mà còn định hình kỳ vọng về tương lai. Đây là nền tảng giúp thị trường xác định liệu cổ phiếu đang được định giá đúng hay không.

• Kết quả kinh doanh tích cực: Doanh thu tăng trưởng vượt kỳ vọng, biên lợi nhuận cải thiện hoặc dòng tiền dương ổn định,… thường khiến giá cổ phiếu bật tăng. Điều này phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào khả năng mở rộng hoạt động và tạo ra lợi nhuận bền vững trong tương lai.
• Kết quả kinh doanh tiêu cực: Doanh thu sụt giảm, chi phí tăng cao, hoặc nợ vay lớn,… có thể khiến nhà đầu tư mất niềm tin và bán ra cổ phiếu. Giá cổ phiếu sẽ chịu áp lực giảm mạnh do lo ngại rủi ro tài chính hoặc tăng trưởng chậm lại.

Có thể nói báo cáo tài chính là “gương soi” nội lực doanh nghiệp, và thị trường chứng khoán sẽ phản ánh ngay lập tức qua biến động giá khi thông tin này được công bố.

Chính sách tiền tệ và lãi suất

Lãi suất và chính sách tiền tệ do ngân hàng trung ương ban hành là một trong những yếu tố vĩ mô có ảnh hưởng sâu rộng đến thị trường chứng khoán. Thông qua việc điều chỉnh lãi suất điều hành, ngân hàng trung ương tác động đến chi phí vốn, dòng tiền và hành vi đầu tư. Từ đó gây ảnh hưởng trực tiếp đến định giá cổ phiếu.

Khi lãi suất tăng:

Khi lãi suất tăng, chi phí vay vốn của doanh nghiệp cao hơn, làm giảm khả năng mở rộng sản xuất hoặc đầu tư mới. Đồng thời, người tiêu dùng cũng có xu hướng hạn chế chi tiêu. Kết quả là doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp bị ảnh hưởng, dẫn đến giá cổ phiếu có xu hướng giảm. 

Ngoài ra, lãi suất cao còn khiến dòng tiền chuyển dịch sang các tài sản ít rủi ro hơn như trái phiếu, khiến cổ phiếu mất đi sức hấp dẫn.

Khi lãi suất giảm:

Ngược lại, khi lãi suất giảm, chi phí vốn thấp giúp doanh nghiệp vay mượn dễ dàng để mở rộng hoạt động, đồng thời kích thích tiêu dùng và đầu tư. Kỳ vọng vào tăng trưởng lợi nhuận cải thiện sẽ thúc đẩy dòng tiền đổ vào thị trường cổ phiếu, từ đó làm giá tăng lên.

Ví dụ: Trong năm 2020, khi các ngân hàng trung ương toàn cầu hạ lãi suất về gần 0 (từ biên độ 1 – 1,25% xuống còn 0 – 0,25%), thị trường chứng khoán Mỹ đã phục hồi mạnh mẽ và đạt đỉnh lịch sử, bất chấp nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn.

Nguồn tham khảo: Ấn tượng năm 2020 – Lãi suất giảm kỷ lục

Biến động toàn cầu

Thị trường chứng khoán không vận hành trong phạm vi quốc gia mà luôn gắn chặt với các dòng vốn và thông tin toàn cầu. Những biến động về địa chính trị, kinh tế hay khủng hoảng quốc tế đều có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa, khiến giá cổ phiếu biến động mạnh dù doanh nghiệp trong nước không bị ảnh hưởng trực tiếp.

• Tình hình chính trị và xung đột quốc tế: 

Căng thẳng giữa các cường quốc, chiến tranh thương mại hoặc các cuộc xung đột quân sự thường gây ra tâm lý bất ổn trên thị trường. Khi rủi ro địa chính trị tăng cao, nhà đầu tư có xu hướng chuyển sang tài sản an toàn như vàng hoặc trái phiếu, khiến thị trường cổ phiếu giảm điểm.

• Khủng hoảng tài chính và đại dịch: 

Những cú sốc lớn như khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 hay đại dịch COVID-19 không chỉ làm suy giảm niềm tin thị trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh trên quy mô toàn cầu. Điều này dẫn đến tình trạng bán tháo hàng loạt và khiến chỉ số chứng khoán ở nhiều quốc gia lao dốc.

Dưới đây là bảng tổng hợp các yếu tố chính gây ảnh hưởng đến biến động giá cổ phiếu hàng ngày: 

Yếu tố	Mô tả tác động	Ví dụ cụ thể
Tâm lý nhà đầu tư	Cảm xúc như sợ hãi và lòng tham ảnh hưởng mạnh đến hành vi mua – bán, làm giá cổ phiếu biến động.	Tin xấu khiến nhà đầu tư hoảng loạn bán tháo => giá giảm; kỳ vọng tích cực => giá tăng.
	Hội chứng FOMO khiến nhiều người mua/bán theo đám đông, khuếch đại biến động giá.	Cổ phiếu tăng/giảm mạnh thu hút sự chú ý, tạo hiệu ứng dây chuyền.
Tin tức và sự kiện kinh tế	Tin tức mới về kinh tế, chính trị, thiên tai hoặc chính sách có thể gây phản ứng tức thì trên thị trường.	Công bố gói hỗ trợ kinh tế => giá cổ phiếu tăng; tin về khủng hoảng/lạm phát => giá giảm.
Báo cáo tài chính doanh nghiệp	Là cơ sở đánh giá nội lực doanh nghiệp; kết quả kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ vọng thị trường và giá cổ phiếu.	Lợi nhuận vượt kỳ vọng => cổ phiếu tăng; báo lỗ hoặc doanh thu sụt giảm => cổ phiếu giảm.
Chính sách tiền tệ và lãi suất	Thay đổi lãi suất ảnh hưởng đến chi phí vay, dòng tiền và tâm lý đầu tư.	Lãi suất tăng => doanh nghiệp chi phí cao hơn => cổ phiếu giảm; lãi suất giảm => cổ phiếu tăng.
Biến động toàn cầu	Sự kiện chính trị, kinh tế hoặc khủng hoảng quốc tế ảnh hưởng đến tâm lý và dòng vốn toàn cầu, từ đó tác động đến thị trường trong nước.	Chiến tranh thương mại, xung đột quân sự, đại dịch toàn cầu => thị trường bất ổn, lao dốc.

3. Các chiến lược đầu tư trong bối cảnh giá cổ phiếu biến động

Biến động giá là đặc điểm tự nhiên của thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, thay vì né tránh, nhà đầu tư có thể chủ động xây dựng chiến lược để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro từ những dao động này. Dưới đây là 4 chiến lược đầu tư phổ biến và hiệu quả trong bối cảnh giá cổ phiếu biến động:

Chiến lược đầu tư dài hạn

Một trong những chiến lược đầu tư an toàn và hiệu quả chính là đầu tư dài hạn vào những công ty có nền tảng kinh doanh vững chắc và tiềm năng tăng trưởng mạnh. Với chiến lược này, nhà đầu tư không bị ảnh hưởng quá nhiều bởi các biến động ngắn hạn của giá cổ phiếu, mà tập trung vào giá trị thực và tiềm năng tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp trong dài hạn.

Với chiến lược này, bạn nên:

• Lựa chọn doanh nghiệp có nền tảng vững chắc: Dòng tiền ổn định, tỷ lệ nợ thấp, lợi nhuận tăng đều qua các năm.
• Ưu tiên ngành ổn định: Ngành hàng tiêu dùng thiết yếu, y tế, công nghệ ít chịu tác động từ biến động ngắn hạn.
• Kiên nhẫn và kỷ luật: Chấp nhận sự biến động ngắn hạn của giá cổ phiếu và giữ vững chiến lược đầu tư, tránh bán ra vì sợ hãi tạm thời.
• Đa dạng hóa danh mục hợp lý: Không dồn toàn bộ vốn vào một ngành hoặc một mã cổ phiếu để giảm thiểu rủi ro tổng thể trong dài hạn.
• Theo dõi định kỳ nhưng không phản ứng quá mức: Tái thẩm định doanh nghiệp định kỳ 6–12 tháng/lần, theo dõi BCTC, thông tin vĩ mô, chính sách,…

Chiến lược đầu tư giá trị

Chiến lược này tập trung vào những cổ phiếu đang bị định giá thấp hơn giá trị thực, thường xuất hiện trong giai đoạn thị trường hoảng loạn. Chiến lược ​​đầu tư giá trị này chính là tìm kiếm cơ hội trong khủng hoảng. 

Bạn cần:

• Mua cổ phiếu “undervalued”: Tìm kiếm các doanh nghiệp tốt bị bán tháo tạm thời do tin tức ngắn hạn hoặc tâm lý thị trường.
• Chờ đợi sự phục hồi: Khi thị trường ổn định lại, cổ phiếu undervalued sẽ trở về đúng giá trị của nó.
• Phân tích kỹ lưỡng giá trị nội tại: Đánh giá dựa trên dòng tiền tương lai, tài sản ròng, biên lợi nhuận, năng lực quản trị,… tránh mua chỉ vì thấy “rẻ”.
• Kiên nhẫn và đi ngược đám đông: Nhà đầu tư giá trị thường hành động trái với xu hướng thị trường, cần sự kiên định khi nắm giữ cổ phiếu dù chưa có lợi nhuận.

Chiến lược đầu tư theo xu hướng

Đây là chiến lược ngắn hạn, thường dựa vào phân tích kỹ thuật và hành vi thị trường. Khi sử dụng chiến lược này, các nhà đầu tư cần:

• Bám theo xu hướng tăng giá: Mua khi cổ phiếu bắt đầu tăng và bán khi có tín hiệu đảo chiều.
• Sử dụng chỉ báo kỹ thuật: MA, RSI, MACD hoặc theo dõi khối lượng giao dịch để xác định điểm vào/ra.
• Quản trị rủi ro chặt chẽ: Vì chiến lược theo xu hướng dễ bị đảo chiều bất ngờ, nhà đầu tư cần thiết lập mức cắt lỗ rõ ràng (stop-loss) và không “ôm lệnh” khi xu hướng đã bị phá vỡ.
• Phù hợp với nhà đầu tư chủ động, theo dõi sát thị trường: Do đặc thù ngắn hạn và biến động cao, chiến lược này yêu cầu nhà đầu tư có kỷ luật và khả năng phản ứng nhanh với biến động giá.

Chiến lược phòng ngừa rủi ro

Ngay cả những nhà đầu tư giỏi trên thị trường chứng khoán cũng có lúc sai lầm. Do đó, quản trị rủi ro là yếu tố sống còn đối với các nhà đầu tư. Bạn cần lưu ý những điều sau để phòng ngừa rủi ro:

• Đặt lệnh cắt lỗ (stop-loss): Tự động bán khi giá giảm đến ngưỡng cho phép, tránh tổn thất lớn.
• Đa dạng hóa danh mục: Không “bỏ trứng vào một giỏ”, phân bổ vốn vào nhiều ngành hoặc tài sản khác nhau để giảm rủi ro hệ thống.
• Sử dụng công cụ phái sinh (nếu có): Như quyền chọn (options) để phòng ngừa lỗ.

Nhìn chung, không có chiến lược nào là hoàn hảo cho mọi hoàn cảnh. Điều quan trọng là bạn cần hiểu rõ khẩu vị rủi ro, mục tiêu tài chính và thời gian đầu tư của bản thân để lựa chọn ra một chiến lược phù hợp hoặc có thể kết hợp linh hoạt nhiều chiến lược cùng lúc. Trong mọi kịch bản, biến động giá cổ phiếu không phải là rào cản mà chính là cơ hội cho những nhà đầu tư biết nắm bắt.

Kết luận

Bài viết trên đã giải đáp cho bạn câu hỏi: “Vì sao giá cổ phiếu biến động hàng ngày”? Giá cổ phiếu thay đổi liên tục là một phần tất yếu của thị trường chứng khoán. Để đầu tư hiệu quả, bạn cần hiểu rõ những yếu tố cốt lõi tác động đến giá cổ phiếu và biết cách phân tích, tận dụng chúng để đưa ra quyết định đúng thời điểm.

Những phân tích trong bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo. Quyết định đầu tư cuối cùng vẫn phụ thuộc vào mục tiêu, khẩu vị rủi ro và tình hình tài chính riêng của mỗi người.