Thức ăn, đồ uống ở sân bay có giá ngất ngưởng

Dù nhiều lần Cục Hàng không Việt Nam mở đợt rà soát giá dịch vụ tại các sân bay hay áp giá trần nhưng câu chuyện về bát phở, tô mì tôm hay chai nước lọc... giá cao ngất ngưởng vẫn xảy ra tại một số sân bay ở nước ta.

Nhiều hành khách sau mỗi chuyến bay lại bức xúc vì đồ ăn ở một số sân bay Việt Nam quá đắt đỏ. Từ ly cà phê, chai nước suối cho tới tô phở, chiếc bánh mì hay suất cơm đều “đội giá” lên gấp 2-3, thậm chí 4-5 lần so với bên ngoài.

Mới đây, mạng xã hội xôn xao trước bài đăng của chị Nguyễn Ngọc Trà My (ở TP.HCM) kể về việc mua một chiếc bánh mỳ ở sân bay Nội Bài với giá 7,9 USD (khoảng 208.000 đồng). Nhưng theo chị My, chất lượng sản phẩm không tương xứng với giá tiền bởi bên trong chỉ có ít nhân thịt heo kèm chút rau, dưa, hương vị không có gì đặc biệt.

Cách đây không lâu, khi chờ máy bay tại sân bay Tân Sơn Nhất (TPHCM), chị My cũng phải chi trả 560.000 đồng cho 1 bát phở và 1 suất cơm gà theo chị nhận xét là “siêu dở”.

Thường xuyên đi công tác, du lịch nước ngoài, chị My nhận thấy, việc bán 208.000 đồng 1 chiếc bánh mì hay những tô phở 200.000-300.000 đồng là quá đắt. Đồ ăn tại sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất, nhất là khu vực ga quốc tế nếu so với sân bay các nước khác trong khu vực như Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Indonesia… đều đắt hơn.

Nhiều người đồng tình cho rằng, giá các loại đồ ăn, nước uống ở hai sân bay lớn là Nội Bài và Tân Sơn Nhất luôn khiến họ giật mình. Các hàng quán ở khu vực ga quốc tế luôn có giá cao hơn ga quốc nội và cao gấp nhiều lần mặt bằng chung trên thị trường.

Trong khi đó, theo lý giải của các đơn vị kinh doanh, chi phí thuê mặt bằng cao cùng chi phí vận hành, nhân sự và nhiều chi phí đặc thù của ngành hàng không đang khiến giá cả các mặt hàng đồ ăn, thức uống tại sân bay bị đẩy lên quá cao.

Theo khung giá thuê mặt bằng thương mại tại sân bay được Bộ Giao thông Vận tải (nay hợp nhất cùng Bộ Xây dựng) ban hành từ năm 2019, giá thuê một ki-ốt diện tích khoảng 10m2 tại ga quốc nội là 6-11 triệu đồng/tháng. Nếu mở nhà hàng diện tích khoảng 100m2 ở khu cách ly ga quốc tế có thể chi 240 triệu đồng/tháng để thuê mặt bằng.

Điều đáng nói, chi phí mặt bằng cao còn xuất phát từ một hệ sinh thái khép kín, ít sự cạnh tranh. Thị trường cho thuê mặt bằng kinh doanh F&B tại sân bay đang nằm trong tay số ít doanh nghiệp.

Tổng công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV) hiện quản lý 22/23 sân bay dân dụng trong nước, đồng nghĩa với việc nắm phần lớn mặt bằng thương mại sân bay.

Các mặt bằng kinh doanh được ACV khai thác theo hai hình thức phổ biến là cho thuê thu phí cố định theo m2 (thường được áp dụng với các chuỗi lớn) hoặc doanh nghiệp liên quan.

Các doanh nghiệp lớn đang kinh doanh F&B tại sân bay đều có mối liên hệ với ACV hoặc các hãng hàng không.

Ngoài chi phí mặt bằng thì tiền điện trong sân bay cũng không hề nhỏ vì phải tuân thủ theo quy định dùng điện 3 pha (công suất cực lớn). Thêm vào đó, doanh nghiệp còn phải đầu tư nhà hàng theo đúng tiêu chuẩn đã đăng ký nên nặng vốn, trang thiết bị cao cấp và trả phí nhượng quyền cao.

Tất cả những điều đó khiến ổ bánh mì, tô phở ở sân bay bị đẩy lên mức giá "trên trời".

Bán bánh mì, phở… ở sân bay lãi lớn

Mảng dịch vụ nhà hàng, ăn uống tại sân bay vẫn đang là "con gà đẻ trứng vàng". Bánh mì và phở trở thành những sản phẩm siêu lợi nhuận, mang lại doanh thu tốt các công ty kinh doanh dịch vụ phi hàng không tại sân bay, bất chấp hành khách thường phàn nàn về giá bán.

Không giống như các chuỗi nhà hàng trong thành phố, các doanh nghiệp hoạt động tại sân bay có lợi thế lớn về lưu lượng hành khách và mức giá trung bình cao hơn. Hơn nữa, tâm lý "mua vội" và "ít lựa chọn" của khách khi chờ chuyến bay khiến các sản phẩm F&B tại sân bay vừa dễ bán, vừa khó bị so sánh giá.

Công ty CP Dịch vụ hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất - Sasco, Công ty CP Dịch vụ Hàng không Sân bay Nội Bài - Nasco và Công ty CP Dịch vụ Hàng không Taseco - Taseco Airs đang khai thác nhiều quầy ăn uống và bán lẻ tại các sân bay trên cả nước.

Các doanh nghiệp nói trên đều đặn thu về từ hàng trăm tỷ cho tới hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Đặc biệt, riêng mảng kinh doanh nhà hàng và ăn uống của các doanh nghiệp đều có biên lợi nhuận ấn tượng, lên tới trên 70%.

Đơn cử, năm 2024, Nasco ghi nhận doanh thu 525 tỷ đồng, tăng 8% so với năm liền trước. Trừ giá vốn, công ty thu về 282 tỷ đồng lợi nhuận gộp.

Đáng chú ý, doanh thu từ dịch vụ nhà hàng chiếm hơn một nửa doanh thu hợp nhất của Nasco với 254 tỷ đồng.

Hiện Vietnam Airlines là cổ đông lớn nhất nắm 51% cổ phần tại Nasco. Các cổ đông lớn còn lại bao gồm công ty của ông Johnathan Hạnh Nguyễn là ACFC nắm 10,8% và Tập đoàn Taseco sở hữu 8,2%.

Nếu Nasco là "ông trùm" dịch vụ phi hàng không tại sân bay Nội Bài thì Sasco lại chiếm phần lớn thị phần tại sân bay Tân Sơn Nhất. Đây là doanh nghiệp quản lý và vận hành hệ thống cửa hàng miễn thuế, nhà hàng, phòng chờ thương gia tại sân bay Tân Sơn Nhất (TP.HCM).

Gia đình ông Johnathan Hạnh Nguyễn hiện nắm hơn 46,5% vốn tại Sasco trong khi ACV sở hữu 49%.

Sasco đã báo cáo tình hình kinh doanh quý I/2025 với doanh thu thuần 764 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Sau khi trừ đi các chi phí, lợi nhuận sau thuế của Sasco đạt 113 tỷ đồng trong quý I, gấp gần 2,5 lần so với cùng kỳ.

Taseco Airs cũng đang đầu tư mạnh vào hệ thống nhà hàng ẩm thực tại các sân bay, đặc biệt là chuỗi nhà hàng và cửa hàng thức ăn nhanh mang thương hiệu Lucky và Soleil.

Tính đến cuối năm 2024, Taseco Airs sở hữu hơn 40 điểm kinh doanh F&B tại các sân bay lớn như Tân Sơn Nhất, Nội Bài, Đà Nẵng, Phú Bài và Phú Quốc. Năm 2024, Taseco Airs đạt doanh thu 1.330 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 202 tỷ đồng.

Trong đó, mảng dịch vụ ăn uống đóng góp gần 296 tỷ đồng doanh thu trong năm qua, tương đương hơn 22% tổng doanh thu hợp nhất của Taseco Airs, cao thứ 2 chỉ sau mảng bán lẻ hàng miễn thuế và quà lưu niệm. Biên lãi gộp ở mảng F&B của doanh nghiệp này lên tới 71,3%.