Big 4 ' nhập cuộc', thị trường lãi suất thêm sôi động

Lãi suất huy động sau khi duy trì ở vùng đáy trong hai năm qua đã bắt đầu nhích lên từ cuối tháng 9. Đà tăng lãi suất tiết kiệm lan rộng từ hai tháng lại đây, đặc biệt mạnh hơn ở nhóm ngân hàng top dưới.

Tháng cuối cùng trong năm, thị trường tiền gửi chứng kiến không khí sôi động nhất kể từ đầu năm. Chỉ tính riêng từ đầu tháng 12 đến nay đã có 24 ngân hàng thông báo điều chỉnh tăng lãi suất huy động. Trong đó, một số ngân hàng như NCB, VPBank, Techcombank và BIDV đã hai lần điều chỉnh lãi suất.

Hiện lãi suất tiết kiệm quanh mốc 7%/năm đã xuất hiện tại nhiều ngân hàng, chủ yếu ở các kỳ hạn 6-7 tháng.

Ở kỳ hạn dưới 6 tháng, nhiều ngân hàng cũng nhanh chóng đẩy lãi suất lên mức trần 4,75% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Với kỳ hạn 12 tháng, ngày càng nhiều nhà băng sẵn sàng trả trên 6% một năm. Một số ngân hàng như PVComBank, NCB có chương trình tặng lãi suất, theo đó ghi nhận mức lãi trên 8%/năm cho khoản tiền gửi 12 tháng.

Đáng chú ý, việc tăng lãi suất huy động không chỉ lan rộng ở các ngân hàng thương mại cổ phần mà nhóm ngân hàng quốc doanh vốn duy trì lãi suất ổn định, ít biến động cũng tham gia cuộc đua tăng lãi suất.

Tháng 12 này, thị trường chứng kiến lần đầu tiên cả 4 ngân hàng quốc doanh (gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank) cùng tăng lãi suất huy động sau gần một năm giữ nguyên, với biên độ điều chỉnh tăng thêm 0,3 - 0,6%/năm tại nhiều kỳ hạn. Với đợt điều chỉnh này, lãi suất khoản tiền gửi kỳ hạn từ 12 tháng trở lên tại nhóm Big 4 đã lên ngang với giai đoạn cuối năm 2023, còn lãi suất kỳ hạn ngắn vẫn thấp hơn khoảng 0,5% so với thời điểm này.

Nắm giữ hơn 7,5 triệu tỷ đồng, động thái của nhóm Big 4 ngân hàng làm nóng cuộc đua lãi suất toàn thị trường và phản ánh sự dịch chuyển trong chiến lược huy động.

Theo giới phân tích, nếu như các ngân hàng tư nhân thường điều chỉnh lãi suất theo từng bước nhỏ thì các ngân hàng quốc doanh có xu hướng tăng lãi suất huy động theo kiểu dứt khoát, với biên độ lớn.

Khi nhóm Big 4 đồng loạt nâng lãi suất, mặt bằng lãi suất toàn thị trường lập tức đi lên, tạo hiệu ứng lan tỏa toàn hệ thống và làm nóng thêm "cuộc đua" lãi suất toàn thị trường. Diễn biến này phản ánh áp lực thanh khoản cuối năm, đồng thời cho thấy các ngân hàng đang chuẩn bị nguồn vốn cho chu kỳ tín dụng mới.

Cuộc đua tăng lãi suất huy động thời gian gần đây được giới chuyên gia ngân hàng nhận định là do áp lực thanh khoản từ yếu tố mùa vụ khi nhu cầu tín dụng thường tăng mạnh về cuối năm; khoảng cách lớn giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động; áp lực tỷ giá vẫn còn hiện hữu.

Trong đó, nguyên nhân cốt lõi khiến lãi suất huy động "dậy sóng" xuất phát từ sự phục hồi mạnh mẽ của tín dụng trong khi huy động vốn không theo kịp.

Tính đến ngày 27/11, dư nợ toàn hệ thống đạt trên 18,2 triệu tỷ đồng, tăng 16,56% so với đầu năm - mức cao nhất trong 5 năm qua và vượt mục tiêu 16% của cả năm. Tốc độ giải ngân vốn nhanh khiến nhiều ngân hàng cạn "room" tín dụng và đối mặt với áp lực thanh khoản cục bộ.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM) đánh giá đợt tăng lãi suất chủ yếu mang tính mùa vụ, đáp ứng nhu cầu giải ngân tín dụng dịp cuối năm. Theo ông Huân, chính sách tiền tệ vẫn phải duy trì như hiện tại để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng hai con số cho năm sau. Nhưng áp lực tỷ giá lớn khiến một số thời điểm, các ngân hàng phải tăng lãi suất.

Lãi suất có thể tiếp tục đi lên trong thời gian tới

Theo các chuyên gia, xu hướng tăng lãi suất huy động cuối năm phản ánh đúng quy luật thị trường và nhịp vận động của nền kinh tế. Cuối năm là giai đoạn các ngân hàng phải cân đối lại nguồn vốn để đáp ứng tăng trưởng tín dụng cao. Trong bối cảnh đó, việc một số ngân hàng điều chỉnh lãi suất tăng thêm khoảng 0,5-1%/năm được xem là nằm trong kịch bản có thể kiểm soát.

Tuy nhiên, lãi suất huy động cao hiện nay chủ yếu phản ánh áp lực thanh khoản ngắn hạn của thị trường, không phải tín hiệu đảo chiều chính sách tiền tệ. Với hệ thống quản trị rủi ro ngày càng hoàn thiện, thanh khoản hệ thống vẫn được đảm bảo tích cực.

Dù lãi suất có thể tiếp tục nhích lên trong thời gian tới nhưng theo các chuyên gia, biên độ tăng sẽ không lớn và vẫn nằm trong ngưỡng hợp lý, đủ để giữ ổn định thị trường tiền tệ mà không làm gián đoạn đà phục hồi của sản xuất, kinh doanh.

Ông Nguyễn Hữu Huân nhìn nhận việc lãi suất tăng phản ánh sự phục hồi sức cầu của nền kinh tế và cho thấy môi trường tiền tệ đang dần quay lại sau giai đoạn nới lỏng mạnh.

Song theo ông Huân, biến động lãi suất vẫn nằm trong biên độ NHNN có thể điều tiết, chưa gây rủi ro hệ thống và vẫn tương thích với mục tiêu ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo mặt bằng lãi suất huy động có thể tiếp tục nhích nhẹ trong thời gian tới do 2 yếu tố: áp lực thanh khoản mùa cao điểm và rủi ro tỷ giá khi nhu cầu ngoại tệ nhập khẩu cuối năm tăng cao.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, xu hướng tăng lãi suất huy động sẽ còn tiếp diễn ít nhất cho đến dịp Tết. Nguyên nhân là năm nay tăng trưởng tín dụng có thể lên tới 18-20%, sang năm nhiều khả năng còn cao hơn nếu GDP tăng trưởng hai con số. Sau Tết, khi nền kinh tế bước vào chu kỳ trầm lắng hơn, lãi suất có thể hạ nhiệt dần.

Ở góc độ người gửi tiền, dù lãi suất thực vẫn ở mức thấp, kênh tiết kiệm chưa bao giờ mất vai trò. TS. Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng, cho rằng với người cao tuổi hoặc người đã nghỉ hưu, gửi tiết kiệm vẫn là lựa chọn tối ưu nhờ tính an toàn và ổn định. Nhiều người gửi tiền lựa chọn tiết kiệm ngắn hạn như một “bãi đỗ tạm thời” cho dòng tiền.