Trong báo cáo chuyên đề mới công bố, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho hay, dù chiến sự Trung Đông không tác động trực tiếp tới kinh tế Việt Nam, nhưng các kênh truyền dẫn gián tiếp như giá hàng hóa, tỷ giá và tâm lý thị trường vẫn có thể tạo ra biến động đáng kể trong ngắn hạn. Căng thẳng leo thang sau khi Mỹ phối hợp với Israel tiến hành không kích Iran rạng sáng 28/2/2026, kéo theo các động thái đáp trả từ Tehran, làm gia tăng rủi ro địa chính trị toàn cầu.

Theo VCBS, tâm điểm rủi ro nằm ở eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 15–20% nguồn cung dầu thô thế giới (hơn 14 triệu thùng/ngày) và gần 20% thương mại LNG toàn cầu. Với vai trò “nút cổ chai” của hệ thống năng lượng, bất kỳ nguy cơ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể tạo cú sốc nguồn cung, khiến giá dầu và khí đốt phản ứng mạnh.

Trên thực tế, ngay sau khi căng thẳng bùng phát, giá dầu thế giới đã bật tăng, thị trường tài chính toàn cầu chuyển sang trạng thái phòng thủ. Chỉ số USD Index (DXY) tăng lên gần 98,4 điểm, còn giá vàng thế giới cũng đi lên khi dòng vốn tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn.

Tại Việt Nam, thị trường phản ứng khá mạnh với thông tin chiến sự. Các phiên giao dịch đầu tuần cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngành. Dòng tiền mang tính đầu cơ nhanh chóng đẩy mạnh vào các cổ phiếu có khả năng hưởng lợi từ biến động như dầu khí, vận tải biển… trong khi các nhóm khác chịu áp lực điều chỉnh. VCBS cũng lưu ý sự phân hóa này có thể tiếp tục duy trì trong thời gian tới nếu căng thẳng địa chính trị vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Cũng theo đơn vị này, rủi ro gián tiếp từ chiến sự vẫn có thể lan tỏa qua nhiều kênh. Trước hết là áp lực lên tỷ giá. Khi bất ổn địa chính trị gia tăng, dòng vốn toàn cầu thường tìm đến các tài sản an toàn như USD. Đồng thời, do Mỹ hiện là quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng, giá dầu tăng có thể củng cố sức mạnh của đồng USD. Điều này có thể tạo áp lực lên tỷ giá USD/VND trong bối cảnh thị trường vẫn đang theo dõi sát định hướng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Ngoài ra, nguy cơ lạm phát nhập khẩu cũng là yếu tố cần được theo dõi. Khi giá năng lượng tăng cùng lúc với việc USD mạnh lên, Việt Nam có thể đối mặt với tác động kép từ chi phí nhập khẩu cao hơn và biến động tỷ giá, qua đó gây áp lực lên CPI trong các quý tiếp theo.

5 nhóm ngành hưởng lợi từ chiến sự Trung Đông

Trong bối cảnh giá năng lượng và chi phí vận tải tăng, VCBS cho rằng một số nhóm ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam có thể hưởng lợi đáng kể.

Trước hết là nhóm dầu khí – lĩnh vực được đánh giá hưởng lợi trực tiếp từ mặt bằng giá dầu cao hơn. Các doanh nghiệp phân phối và chế biến như PLX, OIL, BSR, GAS, CNG có thể ghi nhận tác động tích cực từ giá năng lượng tăng. Trong khi đó, các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí như PVS, PVD và PVB có thể hưởng lợi gián tiếp khi hoạt động thăm dò và khai thác được thúc đẩy.

Thứ hai là nhóm vận tải dầu khí và vận tải biển, với các đại diện như PVT và VOS. Các doanh nghiệp này có thể hưởng lợi khi giá cước vận tải quốc tế tăng. Nếu các tuyến vận tải buộc phải kéo dài hoặc thay đổi lộ trình để tránh khu vực xung đột, nhu cầu vận chuyển cũng như giá thuê tàu có thể tăng mạnh.

Thứ ba, nhóm phân bón gồm DCM, DPM cũng được đánh giá tích cực. Giá khí tự nhiên tăng có thể kéo theo giá ure trên thị trường quốc tế, trong khi các doanh nghiệp sử dụng nguồn khí nội địa có thể cải thiện biên lợi nhuận.

Thứ tư, nhóm vận tải container với đại diện như HAH có thể hưởng lợi từ sự gián đoạn chuỗi cung ứng, yếu tố thường kéo theo sự gia tăng của giá cước container.

Thứ năm là nhóm cao su gồm PHR, DPR, GVR. Khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất cao su tổng hợp sẽ gia tăng, qua đó hỗ trợ giá cao su tự nhiên trên thị trường.

Ở chiều ngược lại, một số nhóm ngành có thể chịu tác động tiêu cực nếu giá năng lượng và lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Nhóm bất động sản có thể chịu áp lực khi giá dầu tăng làm gia tăng rủi ro lạm phát và khiến mặt bằng lãi suất khó giảm. Nhóm ngân hàng cũng có thể chịu tác động nhất định khi áp lực tỷ giá và lãi suất gia tăng ảnh hưởng tới chi phí vốn cũng như môi trường tín dụng. Trong khi đó, ngành hàng không như VJC hay HVN có thể đối mặt với chi phí nhiên liệu tăng, đồng thời nhu cầu đi lại quốc tế có nguy cơ suy yếu nếu bất ổn địa chính trị kéo dài.

Một số ngành khác như hóa chất (DGC, CSV), khu công nghiệp (NTC, IDC, SIP) hay điện được đánh giá có mức độ ảnh hưởng trung tính. Những lĩnh vực này có thể chịu tác động gián tiếp từ biến động chi phí năng lượng hoặc nhu cầu toàn cầu, nhưng không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột tại Trung Đông.

Trong bối cảnh hiện tại, thị trường được đánh giá đang đối mặt với nhiều biến số khó lường, khi rủi ro gia tăng song song với những cơ hội định giá ở một số nhóm ngành chọn lọc. VCBS khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng tiền mặt ở mức cao, khoảng 50% danh mục, nhằm đảm bảo sự linh hoạt trước các biến động khó dự báo.

Về chiến lược đầu tư, VCBS đề xuất kết hợp hai cách tiếp cận. Thứ nhất là chiến lược “phòng thủ có chọn lọc”, ưu tiên các doanh nghiệp đầu ngành có nền tảng cơ bản vững chắc, cấu trúc tài chính lành mạnh với mức nợ thấp, dòng tiền ổn định và biên lợi nhuận bền vững.

Song song với đó là “đánh nhanh thắng nhanh”, tận dụng các nhịp giao dịch theo xu hướng và chủ động chốt lời. Theo VCBS, một số nhóm ngành đang thu hút dòng tiền đầu cơ nhờ kỳ vọng hưởng lợi từ căng thẳng Mỹ – Iran, bao gồm dầu khí, vận tải, phân bón và hóa chất. Việc tham gia có chọn lọc và chốt lời khi xuất hiện tín hiệu phù hợp được cho là có thể giúp nhà đầu tư tối ưu hiệu quả trong giai đoạn thị trường nhiều biến động.