Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), lợi nhuận trước thuế toàn ngành chứng khoán trong quý III/2025 tăng tới 169% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong hai năm trở lại đây. Diễn biến tích cực này chủ yếu nhờ sự bứt phá của VN-Index, khi chỉ số vượt lên vùng 1.600–1.700 điểm, mức cao nhất lịch sử, so với khoảng 1.100–1.200 điểm của cùng kỳ năm trước cùng với thanh khoản thị trường tăng 40%.

Nhờ xu hướng đi lên của thị trường, nhóm cổ phiếu chứng khoán cũng mang lại lợi suất ấn tượng. Đơn cử như VIX tăng hơn 150% từ đầu năm, SHS tăng hơn 100%, VND tăng hơn 50%. Có thời điểm, mức tăng của VIX vượt 300% so với đầu năm, trước khi điều chỉnh khi VN-Index gặp vùng cản quanh 1.700 điểm.

Dư địa nào cho công ty chứng khoán nhỏ?

Tăng trưởng của ngành tuy vậy không đồng đều khi các công ty lớn đóng góp áp đảo vào mức tăng trưởng chung. Bốn công ty có lợi nhuận trước thuế cao nhất chiếm khoảng 50% lợi nhuận toàn ngành và đóng góp tới 56% mức tăng trưởng chung. Nếu mở rộng lên top 20 công ty chứng khoán, tỷ trọng lợi nhuận và tăng trưởng đều lên đến 91%.

“Việc các công ty lớn chiếm phần lớn lợi nhuận cũng như tăng trưởng lợi nhuận là một đặc điểm của ngành chứng khoán Việt Nam khi 10 năm trước các con số trên cũng đều lớn hơn 90%”, chuyên gia của VDSC cho biết.

Trước sự áp đảo của nhóm công ty lớn, các công ty nhỏ vẫn đạt được tăng trưởng. Theo tính toán của VDSC, nếu loại 20 công ty chứng khoán lớn nhất theo lợi nhuận trước thuế, phần còn lại của thị trường vẫn tăng 171% về lợi nhuận so với cùng kỳ. Điều này cho thấy dư địa phát triển vẫn rộng mở, nhất là trong bối cảnh thu nhập người dân tăng lên, nhu cầu đầu tư mở rộng và các công ty lớn khó bao phủ toàn bộ thị trường.

Về mảng tự doanh, việc VN-Index lập đỉnh mới trong quý III/2025 với thanh khoản tăng mạnh đã thúc đẩy mảng tự doanh tăng trưởng trên diện rộng. VDSC nhận định mỗi công ty ghi nhận mức tăng khác nhau tùy thuộc chiến lược đầu tư. Với VIX, phần lớn lợi nhuận đến từ danh mục cổ phiếu niêm yết gồm GEX, EIB và GEE. Trong khi đó, VPBANKS và TCX (TCBS) lại hưởng lợi chủ yếu từ danh mục trái phiếu chưa niêm yết. SSI tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực ở mảng giao dịch cổ phiếu niêm yết và phái sinh.

Ở mảng môi giới, lợi nhuận tăng mạnh trong quý III/2025 giúp biên lợi nhuận gộp cải thiện, tuy nhiên chưa quay trở lại mức đỉnh cuối 2021 đầu 2022 dù giá trị giao dịch trên thị trường đã cao hơn 83%. Nguyên nhân chủ yếu theo VDSC đến từ xu hướng “zero fee” đang được các công ty lớn triển khai và dần lan rộng nhằm gia tăng khả năng cạnh tranh.

Trong bối cảnh lượng tài khoản mở mới tiếp tục tăng, VDSC nhận định các công ty có đội ngũ môi giới lớn cùng với thương hiệu mạnh như VPS và SSI sẽ có lợi thế hơn các công ty còn lại trong việc cạnh tranh thị phần khi thị phần 2 công ty này đều cải thiện đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái.

Công ty có ngân hàng hỗ trợ chiếm ưu thế trong dư nợ margin

Lượng nhà đầu tư mới tăng nhanh khiến thị trường margin sôi động trở lại, góp phần đẩy giá trị giao dịch toàn thị trường tăng thêm 40% so với cùng kỳ. Dư nợ cho vay margin của toàn ngành liên tục chạm các mốc cao mới kể từ sau đợt giảm sâu cuối năm 2022.

Mặc dù tỷ lệ dư nợ margin/vốn chủ sở hữu tăng lên, VDSC đánh giá hầu hết công ty vẫn duy trì dưới ngưỡng 2 lần theo quy định, nhờ việc đẩy mạnh tăng vốn để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Một xu hướng đáng chú ý được VDSC chỉ ra là thị phần margin của nhóm công ty chứng khoán có ngân hàng hỗ trợ đã tăng từ dưới 40% cách đây 5 năm lên gần 60% hiện tại, phần lớn lấy từ thị phần của nhóm công ty ngoại.

Trong nhóm 20 công ty có dư nợ margin lớn nhất, có tới 11 công ty thuộc nhóm được ngân hàng hậu thuẫn, phản ánh xu hướng “lấn sân” ngày càng rõ của khối ngân hàng vào hoạt động cho vay margin so với 5–10 năm trước.

Về room margin, VDSC thống kê có 17/20 công ty đang duy trì tỷ lệ dư nợ margin/vốn chủ sở hữu dưới mức 2 lần theo luật định trừ ba công ty MBS, VCBS và FTS đã cạn hoặc vượt ngưỡng cho phép.

Một số công ty khác như HCM, KIS và Mirae Asset cũng đã tiến gần mức trần và sẽ phải nâng vốn chủ sở hữu nếu muốn mở rộng dư nợ. Trong nhóm này chỉ có MBS đang thực hiện tăng vốn điều lệ từ 5.471 tỷ đồng lên 5.728 tỷ đồng, song mức tăng vẫn chưa đủ để đưa tỷ lệ margin về dưới mức 200% theo quy định.