Ngân hàng dồn dập thanh lý tài sản nhằm thu hồi nợ

Những tháng cuối năm, thị trường mua bán nợ và tài sản bảo đảm chứng kiến hoạt động rao bán gia tăng mạnh cả về số lượng lẫn giá trị tài sản. Danh mục tài sản phát mại của các ngân hàng trải dài từ quyền sử dụng đất, nhà ở cho đến cơ sở kinh doanh thương mại và các khoản nợ doanh nghiệp. Giá trị các tài sản thế chấp từ vài chục tỷ đến hàng trăm tỷ đồng. Điều này phản ánh nỗ lực xử lý nợ xấu của các ngân hàng.

Đơn cử, VPBank mới chào bán đấu giá trạm dừng nghỉ xăng dầu tại xã Thanh Lâm, Ninh Bình, gồm tòa nhà 10 tầng, cây xăng và khối nhà 3 tầng phục vụ ăn uống, điều hành, với giá khởi điểm gần 41 tỷ đồng.

VietinBank rao bán quyền sử dụng đất tại Khu C, đô thị mới An Vân Dương (TP Huế) với giá hơn 225 tỷ đồng.

Agribank vừa rao bán khoản nợ hơn 460 tỷ đồng của Công ty CP Đầu tư Phát triển Bất động sản Đông Dương, doanh nghiệp có chung thành viên chủ chốt với Địa ốc Hoàng Quân.

Agribank chi nhánh 9 cũng mới thông báo đấu giá 3 bất động sản tại TP HCM, tổng giá khởi điểm 220 tỷ đồng, đồng thời rao bán 17 quyền sử dụng đất tại xã Minh Thạnh với diện tích hơn 132ha, trị giá gần 690 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Agribank còn rao bán 2 khoản nợ liên quan Tập đoàn FLC với tài sản bảo đảm là bất động sản, tổng giá khởi điểm hơn 200 tỷ đồng.

BIDV chi nhánh Hóc Môn cũng đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền tại phường Trung Mỹ Tây với giá khởi điểm gần 149 tỷ đồng.

Ngoài tài sản riêng lẻ, BIDV chi nhánh Huế đang rao bán khoản nợ của nhóm doanh nghiệp gồm Công ty TNHH Thanh Trang, Công ty TNHH MTV Nước giải khát Việt Trang và Công ty TNHH MTV Hoàng Lan, với giá khởi điểm hơn 123 tỷ đồng. Khoản nợ được bảo đảm bằng nhiều bất động sản tại Huế và một xe ô tô thuộc sở hữu Công ty Thanh Trang.

Sacombank liên tục thông báo đấu giá các khoản nợ hàng trăm tỷ đồng của các doanh nghiệp như CTCP Đầu tư Sài Gòn TPP, CTCP Ngọc Sương, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Kim Kim Hoàn Mỹ… với tài sản bảo đảm chủ yếu là bất động sản.

Các chuyên gia cho biết, việc đẩy mạnh phát mại tài sản cuối năm giúp ngân hàng thu hồi nợ hiệu quả, đồng thời ghi nhận tăng mạnh lãi thuần từ hoạt động khác.

Nhiều ngân hàng ghi nhận lợi nhuận tăng vượt trội trong 9 tháng đầu năm 2025.

Chẳng hạn, Techcombank đạt lợi nhuận 9 tháng là 1.390 tỷ đồng, gấp đôi cùng kỳ; lợi nhuận của TPBank trong 9 tháng 440 tỷ đồng, tăng hơn 2 lần; lợi nhuận ABBank trong 9 tháng đạt 1.291 tỷ đồng, tăng 13 lần.

Xử lý nợ xấu được khơi thông pháp lý

Theo giới phân tích, một trong những nguyên nhân then chốt giúp lãi thuần từ hoạt động khác của nhiều nhà băng tăng mạnh trong năm 2025 đến từ sự phục hồi của thị trường tài sản bảo đảm, đặc biệt là bất động sản.

Sau giai đoạn dài trầm lắng, thanh khoản cải thiện và giá bất động sản tăng trở lại đã giúp ngân hàng bán tài sản dễ hơn và thu hồi giá trị cao hơn. Nhiều khoản nợ tích tụ từ các năm trước nay được xử lý dứt điểm, đóng góp trực tiếp vào lãi từ hoạt động khác.

Các chuyên gia của Công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm đầu tư Việt Nam (VIS Rating) cho rằng một trong những động lực quan trọng giúp thị trường tài sản bảo đảm khởi sắc là các cải cách pháp lý, trong đó việc luật hóa Nghị quyết 42 giúp hạn chế nợ xấu mới hình thành và đẩy nhanh tiến độ thu hồi nợ. Cùng với đó, nhiều dự án bất động sản lớn được tháo gỡ vướng mắc pháp lý đã góp phần khơi thông dòng tiền doanh nghiệp, hỗ trợ gián tiếp chất lượng tài sản của toàn ngành.

Trong nhiều năm qua, nợ xấu luôn là “vết gợn” lớn nhất trong hệ thống ngân hàng. Khi người vay vi phạm nghĩa vụ trả nợ, theo quy định cũ, ngân hàng không được tự ý xử lý tài sản bảo đảm mà buộc phải khởi kiện ra tòa án, chờ bản án, quyết định có hiệu lực và tiếp tục chờ thi hành án dân sự để thu hồi tài sản.

Mỗi vụ ngân hàng kiện đòi nợ trung bình kéo dài 3-4 năm, trải qua nhiều cấp xét xử. Sau khi có bản án, tài sản bảo đảm (nhà, đất, máy móc...) phải chờ cơ quan thi hành án tổ chức bán đấu giá. Nhiều tài sản khi thu hồi đã mất giá 30-50%, khiến ngân hàng thiệt hại lớn, còn nền kinh tế mất đi dòng vốn lưu thông.

Vì chậm thu hồi vốn, ngân hàng rơi vào nợ xấu. Hệ quả là dòng vốn bị tắc nghẽn, ngân hàng phải trích lập dự phòng cao, làm giảm lợi nhuận, hạn chế cho vay mới. Còn doanh nghiệp lành mạnh chịu thiệt khi khó tiếp cận tín dụng giá rẻ.

Luật các Tổ chức tín dụng 2024 sửa đổi, bổ sung có hiệu lực từ ngày 15/10/2025, nội dung chính thức trao quyền cho Ngân hàng được thu giữ tài sản bảo đảm cho khoản vay nếu khách hàng vi phạm nghĩa vụ. Điều này có ý nghĩa lớn đối với ngành ngân hàng trong giải quyết nợ xấu, đồng thời nâng cao ý thức người đi vay.

Ông Nguyễn Đức Vinh - Tổng giám đốc VPBank - chia sẻ thị trường bất động sản hiện nay đã khác biệt rõ rệt so với một năm trước. Khi đó, nhiều dự án gần như “đóng băng”, ngân hàng bị động và chỉ chờ nợ đến hạn. Nhưng nhờ các biện pháp tháo gỡ của Chính phủ, thị trường bất động sản đã khởi sắc, giúp hệ thống ngân hàng giảm áp lực nợ xấu và củng cố niềm tin vào khả năng phục hồi.

TS. Cấn Văn Lực nhận định, thị trường bất động sản đang trong giai đoạn phục hồi rõ nét, góp phần quan trọng vào tăng trưởng GDP và cải thiện niềm tin thị trường.

Theo các chuyên gia, với triển vọng thị trường bất động sản tiếp tục ấm lên về mặt thanh khoản nhờ được khơi thông pháp lý, việc thu hồi nợ xấu sẽ là “chiếc lốp dự phòng” cho các nhà băng cán đích lợi nhuận năm 2025.