Nhìn lại toàn cảnh thị trường chứng khoán năm 2025, có thể thấy, phần lớn các nhịp tăng của VN-Index đều gắn liền với diễn biến của nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup. Quy mô vốn hóa lớn khiến nhóm này trở thành tâm điểm của phần lớn các phiên giao dịch, đồng thời cũng là nhân tố quyết định sắc thái của chỉ số đại diện.

Tuy nhiên, trong phiên giao dịch gần nhất, bất chấp cổ phiếu họ Vin điều chỉnh sâu, thị trường chung vẫn “xanh rì”. Trên các diễn đàn, không ít ý kiến cho rằng, đây là “phiên tăng điểm mạnh nhất trong lòng nhà đầu tư”.

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đánh giá, đây là một pha xoay trục khá đột ngột, thậm chí có phần “bất ngờ” nhưng xét về tổng thể lại “hợp lý” và “lành mạnh”.

Kịch bản ít người ngờ tới nhất đã xảy ra

Bình luận về cú rơi của cổ phiếu họ Vin trong phiên giao dịch ngày 12/1/2026, ông Nguyễn Minh Hoàng cho hay, nếu quan sát sự vận động của thị trường thời gian gần đây, dưới góc nhìn thuần tuý về dòng tiền và mô hình kỹ thuật, có thể thấy trạng thái vận động “lỏng lẻo” đã manh nha từ vài phiên trước, với dấu hiệu tạo đỉnh trong ngắn hạn.

“Các cổ phiếu trong hệ sinh thái Vingroup thời gian qua biến động một cách khá lỏng lẻo với khối lượng lớn: giá được kéo thốc lên, sau đó điều chỉnh mạnh, rồi tiếp tục được kéo. Chuỗi vận động này sẽ hình thành nên các mô hình hai đỉnh hoặc ba đỉnh, hiện đang thể hiện rõ nhất ở cổ phiếu VPL”, ông Hoàng nói.

Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, nếu xét theo chu kỳ, sự điều chỉnh của các cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup là tươg đối hợp lý khi nhóm này đã tăng rất mạnh trong năm 2025. Tính từ đáy, cổ phiếu VIC đã tăng tới 700%, VHM tăng hơn 300%, trong khi VRE và VPL cũng đều ghi nhận mức tăng mạnh.

“Vấn đề nằm ở chỗ, cổ phiếu họ Vin chiếm tỷ trọng vốn hóa rất lớn với mức ảnh hưởng tới chỉ số có thể tương đương ba đến bốn ngân hàng lớn cộng lại. Theo đó, cách nhóm này vận động sẽ quyết định biến động của thị trường. Vì vậy, dù nhận diện được dấu hiệu tạo đỉnh, phần lớn nhà đầu tư vẫn kỳ vọng quá trình điều chỉnh, nếu xảy ra, sẽ diễn ra một cách từ từ, với biên độ hẹp khoảng 1-3%, để các nhóm cổ phiếu khác có thể “đỡ” thị trường dễ dàng hơn”, ông Nguyễn Minh Hoàng phân tích.

Vị chuyên gia cho rằng, phiên giao dịch đầu tuần đã diễn ra theo một kịch bản ít người nghĩ tới nhất: cổ phiếu họ Vin đồng loạt giảm sâu, thậm chí nằm sàn, qua đó lấy đi hơn 30 điểm của VN-Index. Điều đáng chú ý là, bất chấp cú giảm mạnh đó, thị trường chung vẫn giữ được trạng thái tích cực với sự lan toả mạnh mẽ của dòng tiền.

“Tôi cho rằng đây là một điểm tích cực. Dù sự xoay trục diễn ra khá đột ngột, thậm chí có phần bất ngờ nhưng nó phản ánh một cấu trúc thị trường lành mạnh hơn. Khi một nhóm cổ phiếu đã tăng quá mạnh bước vào giai đoạn điều chỉnh để quay về mức định giá hợp lý, dòng tiền dịch chuyển vào các nhóm chưa tăng sẽ giúp các nhóm này đảm nhận vai trò dẫn dắt mới và “cân” lại thị trường”, ông Hoàng cho hay.

Đặc biệt, trong thời gian gần đây, dòng tiền cho thấy xu hướng tập trung rõ rệt vào các nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ chính sách, nhất là nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước gắn với kỳ vọng từ Nghị quyết 79. Một số cổ phiếu thậm chí tăng trần liên tiếp nhiều phiên, cho thấy “sự quyết liệt” của dòng tiền.

Bên cạnh đó, những nhóm từng bị coi là “yếu dòng tiền” trong giai đoạn trước cũng đã được giải quyết bài toán lan toả. Cụ thể, bất động sản hồi phục khá tốt sau phiên giảm mạnh cuối tuần trước, trong khi nhóm chứng khoán cũng lấy lại vai trò hỗ trợ thị trường. Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, đây là tín hiệu quan trọng, cho thấy khả năng tự cân bằng và tạo đáy của thị trường.

Xoay trục lành mạch, chứng khoán bước vào “sóng” tăng mới

“Nếu trong những phiên tới, thị trường xuất hiện các nhịp rung lắc mang tính kỹ thuật  đủ để những nhóm cổ phiếu đã tăng nóng tạo nền, tôi cho rằng, xu hướng tích cực vẫn sẽ được duy trì. Ít nhất, quán tính tăng có thể kéo dài đến giai đoạn trước Tết Âm lịch, hoặc xa hơn là thời điểm diễn Đại hội XIV hoặc công bố kết quả kinh doanh quý I/2026”, ông Hoàng dự báo.

Theo vị chuyên gia, sóng tăng đã được xác nhận. Nếu có thêm những nhịp điều chỉnh hợp lý, thị trường sẽ còn lành mạnh hơn và “giữ chân” được dòng tiền thay vì lặp lại các chu kỳ tăng thiếu bền vững như trước đây.

Trước đó tại Diễn đàn Triển vọng Thị trường vốn Việt Nam 2026, ông Nguyễn Minh Hoàng từng dự báo thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ bước vào một “chu kỳ tăng tốc” và VN-Index có thể vượt xa mốc 1.800 điểm.

Trong bối cảnh diễn biến thực tế của thị trường đang khá sát với kịch bản này, ông Nguyễn Minh Hoàng cho hay: “Như tôi từng chia sẻ, về mặt tổng thể, để thị trường có thể tiếp tục đi lên, chúng ta vẫn phải quay lại câu chuyện cốt lõi là các động lực dẫn dắt. Nếu xét thuần túy ở góc độ chỉ số, thị trường muốn tăng thì bắt buộc phải có những dòng cổ phiếu dẫn dắt đủ mạnh”.

Theo vị chuyên gia, ở thời điểm hiện tại, vai trò dẫn dắt đang thể hiện khá rõ ở nhóm ngân hàng và nhóm cổ phiếu VN30 có yếu tố Nhà nước, đặc biệt là những doanh nghiệp được hưởng lợi từ các chính sách mới, trong đó có Nghị quyết 79.

“Bên cạnh đó, giai đoạn đầu năm cũng là giai đoạn thể hiện rõ quyết tâm chính trị, khi các mục tiêu lớn như tăng trưởng GDP khoảng 10% đã được thông qua. Tất cả những yếu tố này cho thấy mục tiêu và định hướng phát triển đang khá rõ ràng và hoàn toàn có thể trở thành động lực hỗ trợ cho thị trường”, Giám đốc Phân tích VFS nói.

Yếu tố hỗ trợ thứ hai là chính sách tiền tệ. Qua những thông tin được công bố liên quan đến chỉ tiêu tín dụng, có thể thấy, chính sách tiền tệ hiện tại vẫn duy trì theo hướng nới lỏng, tiền vẫn không quá nhiều nhưng thực chất hơn, qua đó duy trì môi trường “tiền rẻ”.

Trên nền tảng đó, khi nền kinh tế có sự lan tỏa, dòng vốn sẽ có điều kiện quay trở lại các khu vực sản xuất và tiêu dùng, qua đó hỗ trợ thị trường vận động đúng theo chu kỳ của nền kinh tế.

“Và khi xét tổng hòa các yếu tố, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn là yếu tố lớn để nâng đỡ thị trường. Khi nền kinh tế vận động tốt, dòng tiền quay tốt, thì lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ tiếp tục cải thiện. Trong câu chuyện này, chúng ta cần đặc biệt chú ý tới nhóm doanh nghiệp vốn hóa lớn, bởi đây là nhóm chiếm tỷ trọng lợi nhuận rất lớn trên thị trường”, ông Nguyễn Minh Hoàng nói thêm.

Ngay cả trong những kịch bản kém lạc quan hơn, thị trường vẫn sẽ hướng tới yếu tố chất lượng. Dòng tiền, dù có sự phân hóa, vẫn sẽ tập trung vào những doanh nghiệp lớn, có nền tảng kinh tế tốt.

Ông Hoàng dẫn ví dụ từ ngành bán lẻ, lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi trong năm 2026 khi các luật và chính sách mới bắt đầu có hiệu lực từ đầu năm, qua đó thúc đẩy quá trình chính thức hóa nền kinh tế.

“Nói cách nôm na, đây là quá trình thu hẹp khu vực kinh tế ngầm. Điều này sẽ giúp các doanh nghiệp lớn, hoạt động bài bản, minh bạch được hưởng lợi, trong khi các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, hoạt động chưa chuẩn hóa, trước đây cạnh tranh bằng chi phí thấp hay lợi thế thuế, sẽ gặp nhiều khó khăn hơn”, ông Hoàng phân tích.

Ngoài ra, thị trường còn một yếu tố khác cần được tính đến, đó là câu chuyện nâng hạng thị trường trong các kỳ đánh giá sắp tới, với mốc thời gian được kỳ vọng là năm 2026. Nếu quá trình này diễn ra thuận lợi và chúng ta có thể thu hút dòng vốn nước ngoài, thì dòng vốn đó nhiều khả năng sẽ ưu tiên hướng tới các doanh nghiệp lớn, minh bạch. Khi đó, các yếu tố này sẽ tiếp tục hội tụ vào nhóm doanh nghiệp lớn và các doanh nghiệp đầu ngành.

Dĩ nhiên, khi thị trường vận động tích cực, sự lan tỏa vẫn sẽ xuất hiện. Nhưng nhìn tổng thể, tôi cho rằng động lực chính để thị trường tiếp tục đi lên trong giai đoạn tới vẫn sẽ tập trung vào các doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp đầu ngành, những doanh nghiệp được hưởng lợi từ chính sách và dòng tiền. Đây sẽ tiếp tục là điểm đến của dòng tiền trong chu kỳ quay lại của thị trường, đặc biệt trong năm 2026.

“Cổ phiếu doanh nghiệp Nhà nước đang tăng hơi nhanh”

Liên quan đến diễn biến được quan tâm nhất trên thị trường gần đây là sóng tăng của nhóm cổ phiếu doanh nghiệp Nhà nước, khi hàng bộ ba mã ngân hàng quốc doanh đồng loạt vượt đỉnh, còn họ Viettel liên tục “trần cứng”, ông Nguyễn Minh Hoàng thừa nhận, diễn biến này khá bất ngờ.

“Thú thực, đà tăng này khá bất ngờ với tôi”, ông Hoàng chia sẻ.

Theo vị chuyên gia, nếu nhìn từ góc độ chính sách, Nghị quyết 79 đang tạo ra một câu chuyện đủ mạnh cho nhóm doanh nghiệp Nhà nước. Một trong những điểm nhấn quan trọng của nghị quyết này là định hướng các doanh nghiệp Nhà nước theo hướng chuẩn hóa hơn, vận hành theo cơ chế thị trường nhiều hơn, minh bạch và rõ ràng hơn. Khi những yếu tố này được triển khai, hiệu quả hoạt động được kỳ vọng sẽ cải thiện, qua đó hình thành kỳ vọng tái định giá trong mắt giới đầu tư.

Trong bối cảnh đó, dòng tiền có xu hướng ưu tiên các doanh nghiệp lớn, có vị thế và nền tảng rõ ràng. Tuy nhiên, theo ông Hoàng, diễn biến giá hiện nay không chỉ phản ánh yếu tố chính sách.

“Tuy nhiên, khi quan sát diễn biến thị trường, tôi cho rằng biến động giá hiện nay chịu tác động bởi hai yếu tố. Thứ nhất là yếu tố hưởng lợi từ chính sách, như đã phân tích. Và yếu tố thứ hai, rất quan trọng, là tâm lý thị trường”, đại diện VFS đánh giá, dòng tiền tham gia vào thị trường hiện nay khá mạnh, với lực mua thể hiện rõ sự quyết liệt. Khi lực mua này đạt đến một mức độ nhất định, nó có thể tạo ra những nhịp tăng nhanh hơn so với nền tảng cơ bản trong ngắn hạn.

“Và thực tế, tôi cho rằng thị trường hiện đang tăng hơi nhanh”, ông Nguyễn Minh Hoàng đánh giá.

Theo vị chuyên gia, đà tăng này có thể được lý giải bằng trạng thái bị dồn nén về mặt tâm lý. Trước đó, các nhịp tăng chủ yếu tập trung vào một vài nhóm cổ phiếu nhất định, nổi bật là các hệ sinh thái Vingroup hay Gelex, trong khi nhiều nhóm ngành khác gần như bị “đè nén”. Khi trạng thái này bị phá vỡ, phản ứng của dòng tiền thường rất mạnh và nhanh.

“Chính vì vậy, điều quan trọng trong giai đoạn tới là phải quan sát xem đà tăng hiện tại có đủ bền hay không. Thị trường cần thêm những nhịp rung lắc, tích lũy và kiểm định lại nền giá, đặc biệt ở các cổ phiếu đang tăng mạnh, để đánh giá sức khỏe thực sự của xu hướng”, ông Hoàng nhấn mạnh.