Ngày 8/6, Hội đồng EU đã chính thức thông qua quy định mới thiết lập khung pháp lý bảo vệ ngành thép của khối. Quy định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7, thay thế cơ chế bảo hộ hiện hành hết hiệu lực vào cuối tháng 6.

Theo quy định mới, EU sẽ điều chỉnh hệ thống hạn ngạch thuế quan (TRQ) theo hướng chặt chẽ hơn, giảm lượng thép được nhập khẩu theo hạn ngạch và tăng mức thuế đối với phần thép vượt hạn ngạch. Mục tiêu là hạn chế thép giá rẻ tràn vào thị trường, bảo vệ các nhà sản xuất trong khối trước áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Bên cạnh đó, EU cho phép doanh nghiệp chuyển phần hạn ngạch chưa sử dụng giữa các quý trong cùng năm nhằm tăng tính linh hoạt trong hoạt động thương mại nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát tổng lượng thép nhập khẩu.

Động thái mới của EU được đánh giá sẽ tác động trực tiếp đến các quốc gia xuất khẩu thép lớn, trong đó có Việt Nam.

Theo số liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam, năm 2025, cả nước xuất khẩu khoảng 10,06 triệu tấn thép với giá trị 6,63 tỷ USD. Trong đó, EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai sau ASEAN, nhập khẩu khoảng 2,08 triệu tấn thép từ Việt Nam, tương đương gần 1,4 tỷ USD, chiếm hơn 20% tổng lượng và giá trị xuất khẩu toàn ngành.

Việc hạn ngạch bị thu hẹp và chi phí xuất khẩu gia tăng có thể khiến các doanh nghiệp thép Việt Nam gặp nhiều khó khăn hơn trong việc duy trì thị phần tại thị trường này.

Các chuyên gia cho rằng những doanh nghiệp đã đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sẽ ít chịu tác động hơn. Trong đó, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) được đánh giá có khả năng chống chịu tốt nhờ cơ cấu thị trường tương đối cân bằng.

Ngược lại, nhóm doanh nghiệp tôn mạ có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang các thị trường nước ngoài như Nam Kim (NKG) hay Tôn Đông Á (GDA) có thể chịu áp lực cạnh tranh cao hơn khi các rào cản thương mại gia tăng.

Việc đẩy mạnh tiêu thụ tại thị trường nội địa trong thời gian gần đây được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp giảm bớt phần nào tác động từ biến động thương mại quốc tế.

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng dựng thêm hàng rào kỹ thuật và tiêu chuẩn môi trường, giới chuyên gia cho rằng doanh nghiệp thép Việt Nam cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh để duy trì năng lực cạnh tranh trong dài hạn.