Từ đất công sản đến thương vụ đầu tư nhiều tầng nấc

Liên quan vụ án xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Tổng Công ty Cao su Đồng Nai, Công ty Cao su Bà Rịa, UBND TP. HCM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố 22 bị can về 5 tội danh.

Theo kết luận điều tra, Khu đất 39-39B Bến Vân Đồn có diện tích hơn 6.200m2 vốn là công sản do Tổng Công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa, thuộc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) quản lý.

Sai phạm bắt nguồn từ mối quan hệ giữa ông Lê Quang Thung, khi đó là Quyền Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, và bà Lê Y Linh, Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín.

Trong lời khai tại cơ quan điều tra, ông Thung thừa nhận đã đề nghị bán khu đất cho bà Linh với giá 1.200 USD/m2 (mức giá do ông Thung tự khảo sát), kèm điều kiện “thỏa thuận tài chính ngầm” trị giá 3 triệu USD.

Trong đó, 1,2 triệu USD (tương đương 200 USD/m2) là tiền chi riêng cho cá nhân ông Thung; còn lại khoảng 1,8 triệu USD được thực hiện dưới hình thức Linh phải bán lại giá gốc 18 suất căn hộ của dự án cho các cá nhân phía tập đoàn. Nếu họ không mua, Linh phải mua lại các suất này với giá chênh lệch khoảng 100.000 USD/căn.

Để hợp thức hóa giao dịch, ông Thung chỉ đạo cấp dưới tại hai công ty cao su thành lập Công ty Phú Việt Tín rồi chuyển nhượng vốn góp cho nhóm của bà Linh (dưới tên công ty nước ngoài “Retro Harvest Finance”) không qua đấu giá, thậm chí ký xác nhận khống việc nhận tiền.

Một số lời khai cũng nêu chi tiết quá trình đưa quà “bôi trơn” và các khoản tiền trực tiếp tới các quan chức TP. HCM để được ký văn bản giao đất - bao gồm việc tiếp xúc với bà Nguyễn Thị Hồng, khi đó là Phó Chủ tịch UBND TP. HCM.

Cụ thể, ông Đặng Phước Dừa (Chủ tịch Công ty Việt Tín) đã nhờ ông Hồ Thanh Mẫn (chồng bà Nguyễn Thị Hồng) để tiếp cận, sau đó đưa cho bà Hồng 10.000 USD trong túi quà và 50.000 USD dịp tân gia để "cảm ơn" việc ký văn bản giao đất.

Bà Loan "bước" vào thương vụ

Khi dự án của nhóm bà Linh và ông Đặng Phước Dừa (Chủ tịch Công ty Việt Tín) gặp khó do mâu thuẫn nội bộ và thiếu vốn vào năm 2013, bà Nguyễn Thị Như Loan, lúc đó là Tổng giám đốc Quốc Cường Gia Lai, đã "xuất hiện".

Bà Loan được cho là biết rõ tình trạng pháp lý “nhạy cảm” của khu đất, như nguồn gốc của khu đất, việc chuyển nhượng trước không đấu giá, doanh nghiệp dự án chưa nộp tiền sử dụng đất, chưa trả hết tiền mua vốn góp và chưa có giấy chứng nhận đầu tư.

Dù vậy, cuối năm 2013, bà vẫn ký hợp đồng nhận chuyển nhượng 100% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín – pháp nhân sở hữu dự án – với tổng giá trị hơn 460 tỷ đồng, bao gồm cả phần tiền sử dụng đất phải nộp thay.

Đáng chú ý nhất trong lời khai của bà Loan là chi tiết về khoản tiền "đặt cọc" 50 tỷ đồng. Theo bà, bà Linh và ông Dừa đề nghị bà chuyển trước 50 tỷ đồng để ông Dừa "chi ngoại giao" cho phía Cao su (lúc này là Tổng giám đốc Trần Ngọc Thuận) nhằm hoàn tất thủ tục. Bà Loan đã đồng ý và chuyển tiền.

Điểm then chốt của vụ án không chỉ nằm ở nguồn gốc đất công, mà còn ở tốc độ sang tay dự án. Tháng 8/2014, Quốc Cường Gia Lai chính thức nắm quyền chi phối gần như toàn bộ Công ty Phú Việt Tín (99%). Tuy nhiên, chỉ chưa đầy 3 tháng sau, doanh nghiệp này đã ký thỏa thuận chuyển nhượng toàn bộ dự án cho Công ty Cổ phần Bất động sản Thịnh Vượng (thuộc Tập đoàn Novaland).

Đến ngày 17/11/2014, hợp đồng chuyển nhượng được ký kết với giá trị hơn 846 tỷ đồng, gần gấp đôi giá vốn mà Quốc Cường Gia Lai bỏ ra. Theo lời khai của bà Loan, sau khi trừ các chi phí liên quan như tiền mua vốn góp, lãi vay, chi phí thiết kế,…, tổng chi phí đầu tư vào khoảng 464 tỷ đồng. Phần chênh lệch còn lại mang về cho Quốc Cường Gia Lai khoản lợi nhuận lên tới 381,8 tỷ đồng.

Trong số này, bà Nguyễn Thị Như Loan được xác định hưởng lợi cá nhân hơn 200 tỷ đồng. Tại giai đoạn điều tra, bà đã có đơn xin nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi để khắc phục hậu quả.

Tuy nhiên, lợi nhuận của doanh nghiệp chỉ là một phần của bức tranh. Cơ quan điều tra xác định chuỗi giao dịch nói trên đã gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 542 tỷ đồng.

Ngoài ra, dự án còn liên quan đến việc 159 căn hộ tái định cư lẽ ra phải bàn giao cho địa phương, sau đó được chuyển sang bán thương mại, chỉ phải nộp lại một khoản tiền chênh lệch khiêm tốn là 14,31 tỷ đồng (do quận tự ước lượng 1,5 triệu đồng/m2 sàn).

Trong kết luận điều tra, bà Nguyễn Thị Như Loan bị đề nghị truy tố về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Ông Lê Quang Thung bị bị truy tố về hai tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Nhận hối lộ”. Bà Lê Y Linh bị đề nghị truy tố về hai tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Đưa hối lộ”.