Động lực chính từ dòng tiền nội

Dòng tiền trên thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian gần đây tuy không tăng đột biến nhưng vẫn duy trì ở mức dồi dào, bất chấp khối ngoại tiếp tục xu hướng bán ròng. Theo ông Phạm Hồng Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS), điều này cho thấy dòng tiền nội đang trở thành động lực chính của thị trường.

Thanh khoản bình quân đạt khoảng 30.000 – 40.000 tỷ đồng/phiên, có thời điểm lên tới 70.000 tỷ đồng, trong khi khối ngoại bán ròng trung bình 1.000 – 2.000 tỷ đồng/phiên, tương đương chỉ 2,5 – 5% tổng thanh khoản.

Ông Sơn cho rằng, dòng tiền nội duy trì mạnh mẽ nhờ ba yếu tố chính. Thứ nhất, mặt bằng lãi suất thấp khiến dòng tiền tiết kiệm dịch chuyển sang các kênh đầu tư có lợi suất cao hơn, đặc biệt là chứng khoán.

Thứ hai, nhà đầu tư trong nước – cả cá nhân lẫn tổ chức – ngày càng có chiến lược rõ ràng, không còn “ăn theo” dòng vốn ngoại như trước. Và thứ ba, sự phát triển của các quỹ mở, quỹ ETF nội địa giúp thị trường có thêm lực đỡ ổn định, duy trì thanh khoản cao ngay cả khi khối ngoại liên tục bán ròng.

Ông Trần Thăng Long, Giám đốc Phân tích Công ty Cổ phần Chứng khoán BIDV (BSC), cho biết thanh khoản thị trường thường xuyên đạt từ 30.000 đến 40.000 tỷ đồng, thậm chí có phiên vượt 70.000 tỷ đồng.

“Khi chúng tôi chia sẻ số liệu này với một số nhà đầu tư nước ngoài tại Nhật Bản, Hàn Quốc, họ tỏ ra rất ngạc nhiên, bởi các thị trường trong khu vực Đông Nam Á như Indonesia, Philippines, Malaysia hay Thái Lan không phải lúc nào cũng đạt được mức thanh khoản trên 1 tỷ USD/phiên. Hiện tại, thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam thuộc nhóm tốt nhất khu vực Đông Nam Á”, ông Long cho biết.

Cũng theo ông Long, điều này đã khiến các nhà đầu tư lớn thay đổi cách nhìn. Nếu trước đây họ xếp Việt Nam ở vị trí cuối trong nhóm năm thị trường hàng đầu Đông Nam Á về quy mô kinh tế và thị trường chứng khoán, thì nay Việt Nam đã vươn lên Top 1 – 2 về mức độ mới, thanh khoản và sức hấp dẫn. Ông nhận định, thanh khoản hiện nay phản ánh sự tham gia tích cực của nhà đầu tư nội, không chỉ bởi kỳ vọng nâng hạng mà còn vì niềm tin vào tăng trưởng nội tại của nền kinh tế.

Ngoài ra, từ năm 2021 đến 2025, số lượng tài khoản chứng khoán tại Việt Nam tăng gần gấp 3 lần, từ hơn 2 triệu lên gần 11 triệu tài khoản. Riêng tài khoản đầu tư chứng chỉ quỹ đã đạt xấp xỉ 2,5 triệu, chiếm khoảng 1/4 tổng số tài khoản. Con số này cho thấy nhà đầu tư trong nước ngày càng coi chứng khoán là kênh đầu tư nghiêm túc, hướng tới tích lũy tài sản trung và dài hạn thay vì chỉ “lướt sóng” ngắn hạn.

Năm 2024, khối ngoại bán ròng khoảng 90.000 tỷ đồng, và tính đến hết tháng 9/2025, con số này tiếp tục ở mức 77.000 tỷ đồng. Dù vậy, thanh khoản nội vẫn dồi dào, thể hiện niềm tin bền vững của nhà đầu tư trong nước vào triển vọng thị trường và nền kinh tế Việt Nam.

Tiền ngoại chưa sớm trở lại

Về lý do khối ngoại duy trì bán ròng dù thông tin nâng hạng đã được công bố, ông Phạm Hồng Sơn cho biết Việt Nam mới chỉ được đưa vào danh sách xem xét nâng hạng, và nếu thuận lợi, hiệu lực chính thức sẽ có từ tháng 9/2026, sau đợt rà soát tháng 3/2026. Khi đó, dòng vốn lớn từ các quỹ ETF bị động mới thực sự chảy vào.

“Thông thường, thị trường phản ánh trước khi tin tức chính thức được công bố. Do đó, giai đoạn VN-Index tăng mạnh từ đáy lên quanh 1.800 điểm phần nào đã phản ánh sớm kỳ vọng nâng hạng, nên khi thông tin chính thức được đưa ra, chỉ số không tiếp tục tăng mạnh như nhiều người kỳ vọng”, ông Sơn nói.

Theo ông Sơn, hoạt động bán ròng hiện nay của khối ngoại một phần do cơ cấu danh mục, chốt lời ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đồng thời biến động tỷ giá tăng mạnh trong năm qua cũng là nguyên nhân khiến họ đẩy mạnh bán ròng.

Ông Trần Thăng Long bổ sung, theo thống kê của BSC, phần lớn các quỹ đầu tư tại châu Á đã nắm giữ cổ phiếu Việt Nam, nhưng tỷ trọng còn thấp, dưới 0,5%. Khi Việt Nam chính thức được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, dự kiến vào tháng 9/2026, tỷ trọng phân bổ cho cổ phiếu Việt Nam sẽ được nâng cao hơn. Sau đó, thị trường sẽ bước vào giai đoạn chuyển đổi kéo dài 6–12 tháng, là thời gian để các quỹ đầu tư điều chỉnh danh mục và gia tăng tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam.

Ông Long cũng lưu ý, khi Việt Nam được nâng hạng, các quỹ đầu tư vào thị trường cận biên sẽ phải tái cơ cấu danh mục, giảm tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam để tuân thủ tiêu chí phân loại mới. “Vì vậy, trong ngắn hạn, xu hướng bán ròng của khối ngoại có thể còn tiếp diễn. Tuy nhiên, không chỉ Việt Nam mà hầu hết các thị trường châu Á – từ cận biên đến mới nổi – đều đang chứng kiến xu hướng này. Tôi cho rằng, trong vòng 1,5 đến 2 năm tới, xu hướng mua ròng sẽ quay trở lại khi lãi suất FED giảm dần”, ông Long nhận định.