Trong phiên giao dịch cuối tuần (7/8), VN-Index lấy lại sắcxanh nhẹ khi tăng 3,28 điểm lên 1.768,06 điểm sau hai phiên giảm. Động lực tănggiá của chỉ số chính sàn HoSE đến từ nhóm cổ phiếu có vốn Nhà nước, trong khinhóm Vingroup gây áp lực lên thị trường.

Tại nhóm cổ phiếu có vốn Nhà nước, GAS, BCM và GVR cùng tăngtrần, trong khi ACV, PLX và BVH tăng trên 6%; PGV, OIL và BSR tăng trên 5%.Hàng loạt cổ phiếu khác cũng phủ sắc xanh như POW, PVS, PVI, CTR, PVD, PVT,VGI,…

Trao đổi với Nhadautu.vn, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiếnlược Thị trường Chứng khoán VPBank (VPBankS), nhận xét sự tăng giá của nhóm cổphiếu có vốn Nhà nước trong phiên 7/8 là một phiên tăng của kỳ vọng, chưa phảiphiên tăng phản ánh sự thay đổi trong nền tảng cơ bản của doanh nghiệp. Diễn biếnnày là sự cộng hưởng của ba yếu tố xuất hiện gần như đồng thời.

Thứ nhất, Quyết định 40/2026/QĐ-TTg được ban hành đúng thờiđiểm thị trường đang thiếu câu chuyện dẫn dắt, nên phản ứng của dòng tiền diễnra rất nhanh.

Thứ hai là nền giá đang hấp dẫn. Sau nhịp điều chỉnh mạnh vừaqua, nhiều cổ phiếu trong nhóm này đã chiết khấu đáng kể so với vùng đỉnh. Khimặt bằng giá trở nên hấp dẫn hơn, chỉ cần một thông tin đủ trọng lượng cũng cóthể kích hoạt lực cầu bắt đáy.

Thứ ba là đặc tính dòng tiền. Nhóm doanh nghiệp có vốn Nhànước phần lớn là các mã vốn hóa lớn, thanh khoản tốt, đủ sức hấp thụ dòng tiềnquy mô lớn và có “câu chuyện riêng” để định giá lại. Đây cũng là nhóm mà dòngtiền đầu cơ theo thông tin thường tìm đến đầu tiên khi một chủ đề đầu tư mớihình thành.

Một chi tiết đáng lưu ý là mức tăng diễn ra khá đồng loạttrong toàn nhóm, gần như chưa có sự chọn lọc giữa doanh nghiệp có khả năngthoái vốn thực sự và doanh nghiệp chỉ tăng theo hiệu ứng thông tin. Đây là đặcđiểm điển hình của giao dịch theo chủ đề, đồng thời cũng là lý do ông Sơn cho rằngmức độ phân hóa sẽ gia tăng nhanh trong các phiên tới.

Do vậy, với nhà đầu tư, ông Sơn khuyến nghị điều cần theodõi ngay sau một phiên tăng mạnh như vậy là thanh khoản có được duy trì haykhông và cổ phiếu có giữ được vùng giá mới hay không. Đây là hai tín hiệu giúpphân biệt giữa một nhịp hồi mang tính thị trường và một xu hướng tăng có nền tảng.

Vẫn cần chờ danh mục cơ cấu lại vốn

Về Quyết định 40, chuyên gia VPBankS nhận xét đây là chấtxúc tác trực tiếp, nhưng là điều kiện cần chứ chưa phải điều kiện đủ để hìnhthành một câu chuyện thoái vốn thực sự.

Giá trị lớn nhất của Quyết định 40 ở thời điểm này là thiếtlập khung tiêu chí phân loại doanh nghiệp cho giai đoạn 2026–2030, đồng thờiphát đi tín hiệu về định hướng nhất quán trong cơ cấu lại vốn Nhà nước. Với thịtrường, một khung tiêu chí rõ ràng cho phép nhà đầu tư bắt đầu sàng lọc và địnhhình danh mục theo dõi, thay vì chỉ suy đoán như trước.

Tuy nhiên, cần nhìn đúng bản chất: Quyết định 40 mới dừng ởtiêu chí phân loại, chưa phải danh mục doanh nghiệp cụ thể sẽ thoái vốn, càngchưa phải lộ trình hay phương án thực hiện. Từ khung tiêu chí đến một thương vụthoái vốn hoàn tất còn nhiều mắt xích như các bộ, ngành, địa phương và SCIC phảirà soát, xây dựng danh mục; danh mục phải được phê duyệt; sau đó mới đến khâu địnhgiá, xử lý các vấn đề tồn đọng về tài sản và đất đai, rồi lựa chọn thời điểmchào bán phù hợp với điều kiện thị trường.

Đây đều là những quyết định thuộc thẩm quyền của cơ quan quảnlý. Kinh nghiệm các giai đoạn trước cho thấy độ trễ có thể được tính bằng quý,thậm chí bằng năm.

Vì vậy, Quyết định 40 đóng vai trò khởi động kỳ vọng. Bướcngoặt thực sự sẽ đến khi danh mục cơ cấu lại vốn được công bố. Khi đó, tiêu chíđầu tư sẽ chuyển từ nhãn “doanh nghiệp có vốn Nhà nước” sang những yếu tố cụ thểhơn: doanh nghiệp có thực sự nằm trong diện thoái vốn hay không, tỷ lệ sở hữuNhà nước dự kiến giảm bao nhiêu, chất lượng tài sản và triển vọng kinh doanh rasao, và mức định giá hiện tại đã phản ánh bao nhiêu phần kỳ vọng.

Đó mới là giai đoạn dòng tiền phân hóa và định giá lại mộtcách có cơ sở.

Doanh nghiệp dự kiến được hưởng lợi

Theo Quyết định 40/2026/QĐ-TTg về tiêu chí phân loại doanhnghiệp có vốn Nhà nước, các doanh nghiệp được phân loại theo các mức độ Nhà nướccần nắm giữ, gồm nắm giữ 100%, từ 65% trở lên, trên 50% đến dưới 65%, dưới 50%hoặc không cần nắm giữ.

Trong đó, nhóm không cần Nhà nước nắm giữ hoặc có mức sở hữumục tiêu thấp hơn hiện tại là nhóm có dư địa xuất hiện các thương vụ thoái vốntrong giai đoạn tới. Tuy nhiên, Quyết định 40 mới là cơ sở phân loại, việcthoái vốn thực tế vẫn phụ thuộc vào kế hoạch của cơ quan đại diện chủ sở hữunhư SCIC, Bộ Tài chính, các bộ, ngành hoặc địa phương.

Từ góc độ đầu tư chứng khoán, VPBankS lọc những cổ phiếu cótriển vọng hưởng lợi từ câu chuyện thoái vốn theo các nhóm tiêu chí cụ thể nhưsau:

Nhóm 1 – Không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ: thoái toàn bộ

Đây là nhóm có dư địa thoái vốn lớn, tập trung ở các lĩnh vựcnhư bất động sản – khu công nghiệp, xây dựng dân dụng, thương mại – phân phối,thực phẩm – đồ uống, dệt may, hóa chất – phân bón, nhựa, thép, săm lốp, dược phẩm,cảng biển loại I/II, vận tải biển, dịch vụ dầu khí, chứng khoán – bảo hiểm, dulịch – khách sạn.

Ứng viên nổi bật theo quy mô phần vốn và chất lượng tài sảnbao gồm VNM, BCM, FOX, SAB, DCM, SNZ, BMI, NTP, HCM…

Nhóm 2 – Nhà nước nắm giữ từ 65% trở lên: thoái phần vốn vượtmức 65%

Nhóm ngành tập trung phần lớn ở hàng không và cảng hàngkhông, bến cảng tại cảng biển đặc biệt, khai thác khoáng sản quy mô lớn, tàichính – ngân hàng, cơ khí chế tạo, nước sạch và thoát nước đô thị – nông thôn.

Một số cổ phiếu nổi bật có thể kể đến như GAS, VCB, ACV,BID, HVN, KSV và VEA.

Tuy nhiên, việc thuộc nhóm này không đồng nghĩa các doanhnghiệp sẽ được thoái vốn ngay. Tại một số doanh nghiệp như HVN, GAS hay ACV,Nhà nước vẫn giữ vai trò chi phối hoặc có tính chiến lược, do đó khả năng thoáivốn trong ngắn hạn chưa cao. Nếu có sự điều chỉnh về chính sách hoặc kế hoạchcơ cấu trong tương lai, các doanh nghiệp này vẫn có thể trở thành tâm điểm củathị trường.

Nhóm 3 – Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65%: thoái phầnvốn vượt mức quy định

Nhóm này áp dụng với các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăngdầu có thị phần từ 30% trở lên; viễn thông có tầm quan trọng đặc biệt với hạ tầngquốc gia; tìm kiếm, thăm dò, đánh giá trữ lượng khoáng sản, trừ dầu khí.

Cơ hội diễn ra các thương vụ cơ cấu lại vốn với quy mô lớn tậptrung tại một số doanh nghiệp như BSR, PGV, PLX, POW, DNH, DTK, HNA…

Dù vậy, danh sách trên mới phản ánh khả năng hưởng lợi theokhung tiêu chí, chưa phải danh sách doanh nghiệp chắc chắn sẽ được thoái vốn.Khả năng hiện thực hóa còn phụ thuộc vào danh mục cơ cấu lại vốn cụ thể vàphương án triển khai của cơ quan đại diện chủ sở hữu.