Tiền tiết kiệm và áp lực từ làn sóng tăng giá hàng hoá

Năm năm trước, Anh Lâm Tuấn (Tây Hồ - Hà Nội) dành dụm được 100 triệu đồng đầu tiên sau nhiều năm đi làm. Với anh, đó không chỉ là tiền, mà là niềm tự hào. “Cầm cuốn sổ tiết kiệm trên tay, tôi thấy yên tâm lắm,” anh Tuấn kể.

Bạn bè rủ rê đầu tư vàng, cổ phiếu, bất động sản, nhưng anh Tuấn kiên quyết từ chối: “Thôi, mình không ham giàu, gửi ngân hàng là an toàn nhất.” Và đúng như kỳ vọng, sau 5 năm, sổ tiết kiệm ấy mang về cho anh 125 triệu đồng – một khoản lời 25%.

Nhưng rồi, một buổi sáng tình cờ tại quán cà phê quen, anh nhận ra một “cú giật mình tỉnh người”. Ly bạc sỉu năm ấy giá 25 nghìn đồng, giờ vẫn ly đó, vẫn chủ quán cũ, nhưng giá đã là 45 nghìn đồng. Giá cà phê tăng 80% trong khi tiền của anh chỉ tăng 25%.

Câu chuyện tưởng nhỏ nhưng chạm đúng nỗi lo của hàng triệu người Việt: gửi ngân hàng để “an toàn” nhưng làn sóng tăng giá từng ngày của thị trường lại là một vấn đề hoàn toàn khác.

Một cuốn sổ khác, anh Tuấn gửi 200 triệu đồng vào ngân hàng, với suy nghĩ “tiền đẻ ra tiền” là điều chắc chắn. Ba năm trôi qua, sổ tiết kiệm của anh tăng lên 230 triệu đồng – lãi suất trung bình khoảng 5%/năm.

“Gạo 14 nghìn giờ thành 20 nghìn, sữa cho con 270 nghìn giờ gần 400 nghìn, vàng từ 55 triệu nhảy vọt hơn 150 triệu. Ra chợ, tôi hoang mang trước gía cả tăng quá nhanh. Gửi ngân hàng không sai, nhưng gửi tiết kiệm có lẽ chỉ phù hợp với quỹ khẩn cấp, tiền xoay ngắn hạn. Còn tiền nhàn rỗi phải đa dạng kênh đầu tư” anh nói.

Với quan điểm, đầu tư không phải chuyện của người giàu, mà của người biết giữ giá trị đồng tiền. Và anh Tuấn bắt đầu tìm hiểu về đầu tư. Anh chọn cách đi chậm, chia nhỏ dòng tiền: 2 triệu/tháng vào quỹ trái phiếu – lãi đều 6–8%/năm, an toàn hơn gửi ngân hàng; 1 triệu/tháng mua vàng – để bảo toàn giá trị; 1 triệu/tháng đầu tư quỹ cổ phiếu dài hạn cho tiền có cơ hội sinh sôi.

Sau hai năm, tổng lợi nhuận chưa đáng kể nhưng nhiều chuyên gia tài chính đồng tình với cách tiếp cận này.

Theo Fidelity Investments, “đa dạng hóa và định kỳ cân bằng lại danh mục đầu tư” là nguyên tắc quan trọng giúp người tiết kiệm tránh bị lệch mục tiêu và giữ cho tiền hoạt động hiệu quả hơn.

Khi tiền biết cách 'làm việc'

Giữa bối cảnh lãi suất huy động đang nhích lên trong năm 2025, nhiều người vẫn coi gửi tiết kiệm là kênh an toàn hàng đầu. Đặc biệt, không phải ai cũng đủ thời gian và bản lĩnh để bước ra khỏi vùng an toàn của “sổ tiết kiệm”.

Tuy nhiên, hiện nay, lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng đối với các khoản tiền gửi dưới 1 tỷ đồng phổ biến ở mức 5-6%/năm. Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, an toàn không đồng nghĩa với hiệu quả, mà nên phân bổ dòng tiền linh hoạt để đạt hiệu quả cao hơn.

Chị Thu Trang (TP.HCM) cũng chia sẻ rằng sau 3 năm gửi tiết kiệm đều đặn tại ngân hàng, chị nhận ra “lãi suất có tăng, nhưng phải có những lựa chọn đa dạng hơn”. Từ đó, chị chuyển sang mô hình phân bổ vốn 60 – 30 – 10: 60% vẫn gửi tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng để đảm bảo an toàn, 30% đầu tư vào chứng chỉ quỹ trái phiếu, và 10% tham gia tích sản định kỳ bằng cổ phiếu blue-chip.

“Nhờ vậy, dòng tiền của tôi có nhịp sinh trưởng, chứ không chỉ nằm yên”, chị nói.

Một câu chuyện khác của nữ nhân viên văn phòng 30 tuổi với thu nhập ổn định, quản lý chi tiêu cực kỳ bài bản, nhưng lại gần như không có thời gian tìm hiểu đầu tư và đặc biệt sợ rủi ro. Hơn 1 tỷ đồng tiền nhàn rỗi được chị cất trọn trong ngân hàng suốt nhiều năm, cho đến khi lãi suất giảm còn 5 – 6%/năm và giá cả leo thang khiến chị giật mình tính cách đa dạng hoá kênh đầu tư.

Ông Trần Đức Trung – Founder & CEO của Công ty tài chính cá nhân YPFP không khuyên chị đầu tư ngay mà bắt đầu từ việc nhìn lại toàn cảnh tài chính cá nhân: thu nhập, chi tiêu, mục tiêu và khả năng chấp nhận rủi ro.

“Phần lớn những người sợ đầu tư không thiếu kỷ luật, mà thiếu hiểu biết về cơ chế vận hành của tiền. Họ sợ vì không biết tiền đang làm gì khi rời khỏi sổ tiết kiệm,” ông Trung chia sẻ.

Từ đó, chị được hướng dẫn chia nhỏ dòng tiền: giữ một phần làm quỹ dự phòng, phần còn lại luân chuyển giữa vàng và chứng chỉ quỹ (CCQ). Mỗi khoản đầu tư đều được giải thích kỹ về cách hoạt động, cách kiểm tra lợi nhuận, cách quản trị rủi ro. Sau 3 tháng, khi đã quen với nhịp đầu tư, chị cùng đội ngũ YPFP tiếp tục xây dựng kế hoạch sở hữu bất động sản đầu tiên – từ pháp lý, dòng tiền cho thuê, đến chiến lược thoái vốn an toàn.

Kết quả sau nửa năm cho thấy sự thay đổi rõ rệt, chị bắt đầu hình thành thói quen đầu tư đều đặn hàng tháng, các khoản đầu tư vàng và CCQ đều có lãi, tạo động lực duy trì. Đặc biệt, chỉ với 300 triệu đồng vốn ban đầu, chị đã nắm trong tay một tài sản bất động sản có tiềm năng tăng giá. Danh mục tài chính của chị giờ đây không chỉ là những con số tĩnh trong sổ tiết kiệm, mà là một hệ sinh thái gồm tiết kiệm – vàng – quỹ đầu tư – bất động sản, vừa an toàn, vừa linh hoạt.

Theo ông Trung, điều quan trọng nhất không phải là quy mô tài sản, mà là tư duy: “Không ai cần bắt đầu bằng hàng trăm triệu hay kiến thức tài chính cao siêu. Chỉ cần xử lý từng vấn đề nhỏ, đúng hướng, kết quả sẽ đến một cách bền vững. Đầu tư không đáng sợ nếu có người đồng hành và một lộ trình rõ ràng.”

Các ngân hàng cũng đang thay đổi cách tiếp cận. Một số đơn vị như Techcombank, VPBank, ACB triển khai gói tiết kiệm linh hoạt “đa tầng lãi suất”, cho phép khách hàng chọn kỳ hạn ngắn nhưng vẫn nhận thưởng nếu duy trì gửi đều trong 12 tháng. Điều này phản ánh xu hướng mới: người dân muốn vừa giữ an toàn, vừa tìm cách để tiền “làm việc” nhiều hơn.

Từ câu chuyện thực tế hay khuyến nghị của các chuyên gia, có thể thấy bài toán lớn nhất không còn là “gửi ở đâu lãi cao hơn”, mà là “quản trị dòng tiền thông minh hơn" để kết hợp giữa tiết kiệm và đầu tư có kiểm soát. Bởi các chuyên gia cảnh báo, nếu tiền không biết làm việc thì chính bạn phải làm việc cho tiền – mãi mãi".