Số lượng nhà đầu tư tăng nhanh, nhưng quỹ đầu tư vẫn “lép vế”

Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn nhiều biến động đối với thị trường tài chính Việt Nam. Trong bối cảnh số lượng nhà đầu tư chứng khoán tiếp tục tăng mạnh, thị trường quỹ đầu tư dù duy trì xu hướng mở rộng về quy mô vẫn chưa thực sự trở thành kênh tích sản phổ biến với đa số nhà đầu tư cá nhân.

Báo cáo Quỹ đầu tư năm 2025 do Thanh Cong TC thực hiện đã cung cấp một bức tranh toàn cảnh, hệ thống và chi tiết về thực trạng cũng như triển vọng của thị trường này.

Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam ghi nhận gần 11,9 triệu tài khoản chứng khoán, cao gấp gần 7 lần so với năm 2016. Tuy nhiên, số lượng nhà đầu tư tham gia quỹ đầu tư chỉ đạt khoảng 473 nghìn người, tương đương 4% tổng số nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Dù tỷ lệ này đã tăng đáng kể so với giai đoạn 2020-2021, nhưng vẫn cho thấy quỹ đầu tư chưa trở thành lựa chọn chủ đạo của nhà đầu tư cá nhân.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng số lượng nhà đầu tư quỹ trong năm 2025 chậm lại rõ rệt so với giai đoạn 2022-2024. Trong khi số lượng nhà đầu tư chứng khoán tiếp tục tăng hơn 2,5 triệu tài khoản trong năm, số nhà đầu tư quỹ chỉ tăng thêm khoảng hơn 100 nghìn người. Điều này phản ánh tâm lý ưa thích đầu tư trực tiếp cổ phiếu, cũng như kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn vẫn chi phối phần lớn quyết định của nhà đầu tư cá nhân.

Tính đến tháng 12/2025, thị trường Việt Nam có tổng cộng 90 quỹ mở, bao gồm 36 quỹ cổ phiếu, 23 quỹ trái phiếu, 9 quỹ cân bằng, 16 quỹ ETF, 5 quỹ hưu trí và 1 quỹ bất động sản. Trong năm 2025, các quỹ cổ phiếu tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong số các quỹ mới thành lập, cho thấy kỳ vọng dài hạn vào tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn được duy trì.

Tổng tài sản quản lý (AUM) của các quỹ mở tiếp tục tăng trưởng tích cực, với tốc độ trung bình khoảng 30% mỗi năm kể từ 2017. Nhóm quỹ cổ phiếu là động lực tăng trưởng chính, đặc biệt trong các năm thị trường hồi phục mạnh. Tuy nhiên, AUM cũng ghi nhận những giai đoạn biến động đáng kể, phản ánh tâm lý dòng tiền chưa thực sự ổn định và còn phụ thuộc nhiều vào diễn biến ngắn hạn của thị trường.

VN-Index khép lại năm 2025 với mức tăng khoảng 40,9%. Tuy nhiên, mức tăng này chịu ảnh hưởng rất lớn từ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái VinGroup. Nếu loại bỏ các mã VIC, VHM và VRE, mức tăng thực chất của thị trường chỉ còn khoảng 10,6%.

Điều này lý giải vì sao phần lớn các quỹ cổ phiếu và quỹ cân bằng không thể vượt trội so với VN-Index trong năm 2025 nếu tính đầy đủ mức đóng góp của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn này. Thực tế, hiệu quả đầu tư của nhiều quỹ phản ánh sát hơn “sức khỏe” chung của thị trường, thay vì hưởng lợi từ một số cổ phiếu dẫn dắt mang tính đặc thù.

Quỹ đầu tư cho thấy vai trò “giảm sốc”

Một trong những thông điệp xuyên suốt của báo cáo là: không có quỹ nào duy trì vị trí dẫn đầu liên tục qua các năm. Thống kê giai đoạn 2017-2025 cho thấy top 3 quỹ có hiệu suất cao nhất mỗi năm thay đổi liên tục, phụ thuộc mạnh vào chu kỳ thị trường và chiến lược đầu tư tại từng thời điểm.

Tuy nhiên, khi nhìn ở góc độ dài hạn hơn - 3 năm, 5 năm hay 10 năm - nhiều quỹ đã chứng minh được sự ổn định và khả năng tạo lợi nhuận bền vững. Nhiều quỹ cổ phiếu đạt mức tăng trưởng kép 10 năm từ 13-16%/năm, vượt trội so với lãi suất tiết kiệm và tiệm cận hoặc vượt VN-Index sau khi điều chỉnh rủi ro.

Năm 2025 cũng là một năm thử thách về mặt rủi ro. Đợt sụt giảm mạnh nhất của thị trường và nhiều quỹ diễn ra vào tháng 4, khi các quyết định thuế quan từ Mỹ gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý toàn cầu. Dữ liệu cho thấy mức lỗ tối đa của nhiều quỹ cổ phiếu thấp hơn VN-Index nếu xét trong khung thời gian 3-5-10 năm.

Sự khác biệt này đặc biệt rõ nét khi so sánh giữa quỹ cổ phiếu và quỹ cân bằng. Trong cùng một kịch bản thị trường xấu, quỹ cân bằng thường giúp nhà đầu tư hạn chế thua lỗ đáng kể nhờ phân bổ tài sản đa dạng và tỷ trọng trái phiếu nhất định.

Trong năm 2025, lợi suất của các quỹ trái phiếu dao động phổ biến từ 5-7%/năm, không còn chênh lệch quá lớn so với lãi suất tiền gửi ngân hàng, vốn tăng dần về cuối năm và đầu 2026. Điều này đặt ra câu hỏi về sức hấp dẫn của quỹ trái phiếu trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, xét ở góc độ dài hạn và linh hoạt thanh khoản, quỹ trái phiếu vẫn đóng vai trò quan trọng trong danh mục đầu tư, đặc biệt với nhà đầu tư cần cân bằng giữa lợi nhuận, rủi ro và dòng tiền.

Bên cạnh việc tổng hợp số liệu, Báo cáo Quỹ đầu tư 2025 chỉ ra một thông điệp: đầu tư hiệu quả không đến từ việc chạy theo quỹ “hot” hay kết quả ngắn hạn, mà từ sự kiên nhẫn, kỷ luật và hiểu đúng bản chất sản phẩm.

Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp, quỹ đầu tư - với tính minh bạch, cơ chế giám sát chặt chẽ và khả năng đa dạng hóa - vẫn là một công cụ đáng cân nhắc cho chiến lược tích sản dài hạn của nhà đầu tư cá nhân Việt Nam.

Thanh Cong TC do ThS. Thành Công sáng lập. Anh hiện là chuyên viên phân tích tại một ngân hàng tại Mỹ, với trọng tâm công việc là quản lý rủi ro lãi suất và đồng thời tham gia quản lý danh mục đầu tư có quy mô khoảng 200 triệu USD.

Trước đó, anh từng làm việc trong bộ phận trái phiếu tại State Farm, hỗ trợ phân tích và quản lý danh mục đầu tư trị giá 80 tỷ USD. Sau một thời gian gắn bó, anh quyết định rẽ hướng sang các mảng phù hợp hơn với định hướng chuyên môn dài hạn của mình.

Cuối năm 2024, Thành Công tốt nghiệp Thạc sĩ Tài chính với thành tích xuất sắc, xếp hạng 1/1391 sinh viên. Trong thời gian học, anh đảm nhiệm vai trò trợ giảng cho các môn Corporate Finance, Investment Analysis và M&A, đồng thời là người quản lý quỹ đầu tư của University of North Texas với tổng tài sản khoảng 1 triệu USD.

Bên cạnh công việc chuyên môn, anh xây dựng kênh chia sẻ kiến thức tài chính Thanh Cong - TC, hiện thu hút khoảng 400.000 người theo dõi, với mục tiêu nâng cao hiểu biết tài chính và đầu tư cho cộng đồng nhà đầu tư Việt Nam.