Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Namtháng 8 đạt 53,3 điểm, tăng so với 52,9 điểm của tháng 7. Đây là tháng thứ 14liên tiếp PMI nằm trên ngưỡng 50 điểm, cho thấy các điều kiện kinh doanh tronglĩnh vực sản xuất tiếp tục được cải thiện. Đáng chú ý hơn, tốc độ tăng sản lượngtrong tháng 8 là nhanh nhất trong hơn hai năm.

Điều này cũng cho thấy xu hướng cải thiện liên tiếp trong những tháng gần đây. Sau khităng lên 52,8 điểm trong tháng 5, PMI có phần chững lại trong tháng 6 ở 51,8 điểm,trước khi bật lên 52,9 điểm tháng 7 và 53,3 điểm tháng 8.

Nói cách khác, khu vực sản xuất đang bước vào quý III với trạngthái tốt hơn so với quý II. Đây là cơ sở quan trọng để nhìn tháng 9 và quý IV vớitâm thế tích cực hơn.

Theo S&P Global, trong tháng 8, số lượng đơn đặt hàng mớităng mạnh và đạt tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 10/2025. Sản lượng cũng tăngtháng thứ 16 liên tiếp. Khi đơn hàng và sản lượng cùng cải thiện, doanh nghiệpcó thêm cơ sở để duy trì công suất trong những tháng cuối năm.

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P GlobalMarket Intelligence đánh giá, tăng trưởng sản lượng và đơn hàng mới đã được củngcố trong quý III, trong khi áp lực về giá và nguồn cung giảm bớt. Theo ông, cácnhà sản xuất có khả năng tiếp nhận đơn hàng mới và tăng sản lượng, dù bức tranhviệc làm vẫn còn yếu.

Điều này gợi mở một kịch bản đáng chú ý cho quý IV: nếu đơnhàng tiếp tục được duy trì, sản xuất có thể tiếp tục mở rộng mà không nhất thiếtphải đi kèm với sự gia tăng tương ứng của chi phí đầu vào.

Tín hiệu từ PMI càng có ý nghĩa khi đặt cạnh những con sốchính thức về sản xuất và thương mại.

Theo số liệu của Cục Thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp(IIP) tháng 8 tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước và tăng 1,5% so với tháng 7.Tính chung 8 tháng, IIP tăng 11,9%, trong đó ngành chế biến, chế tạo tiếp tụcđóng vai trò động lực quan trọng.

Đây là mức tăng đáng chú ý bởi sản xuất công nghiệp có mốiliên hệ trực tiếp với xuất khẩu, đầu tư và hoạt động của khu vực doanh nghiệp.

Nếu xu hướng này tiếp tục trong tháng 9, nền kinh tế sẽ bướcvào quý IV với một nền sản xuất có nền tảng tốt hơn.

Nhập khẩu tăng nhanh: Dấu hiệu đáng lo hay lực đẩy mới?

Trong 8 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hànghóa đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ và là mức tăng trưởng cao nhất từ trước đến nay.

Trong đó, xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%; nhập khẩuđạt 395,3 tỷ USD, tăng tới 35,3%. Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 20,46 tỷUSD.

Việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu và cáncân thương mại chuyển sang nhập siêu là một điểm cần lưu ý. Tuy nhiên, cơ cấunhập khẩu đang cho thấy tín hiệu tích cực.

Trong 8 tháng, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 372,04 tỷ USD,chiếm tới 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Trong đó, máy móc, thiết bị, dụng cụ,phụ tùng chiếm 57,6%; nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 36,5%. Nhóm hàng vật phẩmtiêu dùng chỉ chiếm 5,9%.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV nhìn nhận, việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu trong bối cảnh hiện nay chưa phải dấuhiệu tiêu cực, mà chủ yếu phản ánh nhu cầu sản xuất đang phục hồi. Theo đó, điềucần quan tâm không chỉ là quy mô nhập siêu mà là nhập khẩu những gì và khả năngchuyển hóa dòng hàng nhập khẩu thành năng lực sản xuất, sản phẩm và giá trị giatăng trong nước.

Đây cũng là điểm đáng chú ý trong đánh giá của Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap (VCI).Trong báo cáo cập nhật tháng 8, công ty chứng khoán này cho rằng thâm hụtthương mại trong 7 tháng chủ yếu xuất phát từ việc nhập khẩu tăng mạnh ở một sốnhóm đầu vào, trong khi diễn biến PMI và đơn hàng mới cho thấy xuất khẩu có thểtích cực hơn trong mùa cao điểm từ tháng 8 đến tháng 11.

Nhìn theo cách này, nhập khẩu tăng nhanh là một phầncủa chu kỳ sản xuất. Doanh nghiệp nhập nguyên liệu để sản xuất, nhập máy móc đểmở rộng công suất, sau đó những dòng hàng này được chuyển hóa thành sản phẩm vàxuất khẩu.

Sản xuất công nghiệp, nhập khẩu đầu vào, FDI và xuấtkhẩu tiếp tục tạo thành một chuỗi liên kết chặt chẽ trong 8 tháng năm 2026. Nếu công suất được mở rộngvà các đơn hàng tiếp tục được duy trì, lượng nhập khẩu tư liệu sản xuất lớntrong 8 tháng có thể trở thành tiền đề cho xuất khẩu những tháng cuối năm.

Ngược lại, nếu nhu cầu thế giới suy yếu hoặc các rào cảnthương mại gia tăng, nhập khẩu cao sẽ gây áp lực lên cán cân thương mại mà chưachắc tạo ra mức tăng tương ứng của xuất khẩu. Đây chính là phép thử của quý IV.

Tháng 9 sẽ có ý nghĩa đặc biệt trong việc xác nhận xuhướng. Nếu PMI tiếp tục duy trì vùng mở rộng, đơn hàng mới không suy yếu và sảnxuất công nghiệp giữ được tốc độ tăng cao, nền kinh tế sẽ bước vào quý IV với mộtnền tảng thuận lợi. Khi đó, lượng nhập khẩu lớn của những tháng qua có thể bắt đầuđược nhìn nhận không chỉ như một nguyên nhân của nhập siêu, mà còn là phần "đầuvào" của một chu kỳ sản xuất mới.