Nghị quyết 79 và bước ngoặt tái định vị vai trò kinh tế Nhà nước

Trong bối cảnh nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực cùng hàng loạt chính sách hỗ trợ được ban hành, đặc biệt là Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước, khu vực kinh tế Nhà nước được xác lập vai trò không chỉ là “trụ đỡ” mà còn là lực lượng dẫn dắt tăng trưởng kinh tế đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Trao đổi tại Talkshow Phố Tài chính, bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) đánh giá Nghị quyết 79 là một bước tái định vị có ý nghĩa quan trọng đối với vai trò của kinh tế Nhà nước. Điểm then chốt của nghị quyết là không mở rộng vai trò Nhà nước theo hướng dàn trải hay độc quyền, mà xác lập rõ kinh tế Nhà nước giữ vai trò nòng cốt tại các lĩnh vực then chốt như an ninh năng lượng, hạ tầng, logistics, tài chính - tiền tệ, tài nguyên khoáng sản, nông - lâm nghiệp và ổn định kinh tế vĩ mô. Qua đó, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.

Theo bà Trang, Nghị quyết 79 đặt kinh tế Nhà nước vào vai trò dẫn dắt và lan tỏa, thay vì cạnh tranh trực diện với khu vực tư nhân. Nếu được triển khai đúng định hướng, Nhà nước sẽ đóng vai trò “mở đường”, trong khi khu vực tư nhân trở thành lực lượng chủ đạo tạo động lực tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và việc làm, qua đó hình thành cấu trúc tăng trưởng cân bằng và bền vững hơn.

“Việc Nghị quyết 79 được ban hành song song với Nghị định 20 hướng dẫn thực hiện Nghị quyết 198/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân cho thấy chiến lược phát triển giữa hai khu vực không mang tính chèn ép, mà có sự bổ trợ lẫn nhau trong giai đoạn 5-10 năm tới”, bà Trang nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo bà, giá trị mang tính bước ngoặt của Nghị quyết 79 phụ thuộc lớn vào khâu thực thi. Nếu triển khai hiệu quả theo hướng số hóa, minh bạch, tinh gọn và đổi mới, nghị quyết sẽ góp phần hình thành các tập đoàn kinh tế Nhà nước mạnh, hoạt động hiệu quả trong những lĩnh vực then chốt, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực sang toàn nền kinh tế, qua đó nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy tăng trưởng GDP theo chiều sâu.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Kỳ Minh, Kinh tế trưởng Công ty Cổ phần Chứng khoán Goutai Junan Việt Nam (IVS) đánh giá Nghị quyết 79 là một nghị quyết hết sức quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

“Trong bối cảnh căng thẳng thương mại và địa chính trị gia tăng, vai trò điều tiết của Chính phủ thông qua doanh nghiệp Nhà nước ngày càng trở nên quan trọng. Tại Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025, doanh nghiệp Nhà nước chiếm khoảng 40% tổng vốn hóa trên các sàn Thượng Hải và Thâm Quyến; khoảng 85 trong tổng số 130 doanh nghiệp Trung Quốc góp mặt trong danh sách Fortune Global 500 là doanh nghiệp Nhà nước”, ông Kỳ Minh dẫn chứng.

Theo ông, việc Việt Nam ban hành một nghị quyết riêng nhằm xác lập vai trò của kinh tế Nhà nước trong giai đoạn mà nhiều chuyên gia nhận định là “thập kỷ xác lập vị thế kinh tế” của Việt Nam mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng và cần thiết.

Sự tích cực trên thị trường chứng khoán sẽ không kéo dài

Ngay sau khi thông tin về Nghị quyết 79 được công bố, thị trường chứng khoán đã phản ứng tích cực, với dòng tiền lan tỏa vào nhóm cổ phiếu doanh nghiệp Nhà nước và nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

Theo bà Đỗ Minh Trang, phản ứng này là hợp lý, bởi Nghị quyết 79 hỗ trợ tâm lý thị trường cả trong ngắn hạn lẫn trung hạn. Trong ngắn hạn, nhà đầu tư kỳ vọng các doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn sẽ chịu áp lực cải thiện hiệu quả hoạt động, đồng thời được tháo gỡ các nút thắt về vốn, cơ chế và chính sách, từ đó cải thiện khả năng sinh lời.

Ở trung hạn, thị trường kỳ vọng sự “lột xác” mạnh mẽ hơn của các doanh nghiệp Nhà nước lớn khi được mở rộng dư địa về nguồn lực để đổi mới, sáp nhập, hợp tác và đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng của nền kinh tế. Tuy nhiên, về mặt xu hướng, hiệu ứng kỳ vọng chính sách chỉ duy trì trong ngắn hạn khi thị trường đang tái định giá vai trò của doanh nghiệp Nhà nước và nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn; dòng tiền sẽ sớm phân hóa theo chất lượng từng doanh nghiệp.

“Sau giai đoạn hưng phấn ban đầu, dòng tiền chỉ duy trì bền vững ở những doanh nghiệp thực sự hưởng lợi từ tinh thần Nghị quyết 79, tức là các doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, quản trị minh bạch, hoạt động trong lĩnh vực then chốt và có khả năng chuyển hóa chủ trương chính sách thành hiệu quả kinh doanh cụ thể. Vì vậy, Nghị quyết 79 mở ra điểm khởi đầu cho một quá trình tái định giá dài hạn, chứ không chỉ là một nhịp tăng ngắn hạn theo tin tức. Với mục tiêu giai đoạn 2026–2030 và tầm nhìn đến năm 2045, quá trình này có thể kéo dài xuyên suốt 5 năm tới”, bà Trang phân tích.

Trong khi đó, ông Nguyễn Kỳ Minh cho rằng sự tích cực hiện tại của thị trường chứng khoán sẽ không kéo dài trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về trung hạn (3–6 tháng) hoặc dài hơn, Nghị quyết 79 vẫn sẽ là động lực quan trọng cho phát triển kinh tế cũng như tăng trưởng của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo ông Minh, Việt Nam hiện đang trong giai đoạn kiện toàn nhân sự cho nhiệm kỳ 2026–2030, trong bối cảnh xuất hiện nhiều biến động quốc tế và khu vực, như kế hoạch 5 năm tiếp theo của Trung Quốc dự kiến được phê duyệt vào tháng 3 tới, hay các yêu cầu từ Mỹ liên quan đến Greenland, căng thẳng Trung Đông… Ở trong nước, các cơ chế mới về hạn mức tín dụng cũng như tình trạng khan hiếm nguồn vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng cần thêm thời gian để giải quyết và thích nghi.

Ông kỳ vọng các yếu tố này sẽ sớm được tháo gỡ, giúp thị trường bước vào giai đoạn khởi động cho một chu kỳ phát triển mới kéo dài 5 năm. Tuy nhiên, từ nay đến khi các điều kiện sẵn sàng cho tăng trưởng, thị trường có thể trải qua một nhịp “nghỉ” kéo dài khoảng 1–3 tháng.

Bên cạnh đó, ông Kỳ Minh cũng lưu ý một yếu tố kỹ thuật của nhóm cổ phiếu doanh nghiệp Nhà nước, đó là tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) thường ở mức thấp. Do đó, mức tăng giá của nhóm này có thể đóng góp đáng kể vào VN Index, nhưng lại có ảnh hưởng hạn chế hơn đối với VN30 hay các chỉ số phổ biến với nhà đầu tư nước ngoài, các quỹ đầu tư và công cụ phái sinh.

“Thời gian gần đây, chênh lệch giữa VN30 và VN-Index đang có xu hướng thu hẹp. Theo tôi, thị trường sẽ cần thêm thời gian để điều chỉnh và thích nghi với điều này, trước khi tâm lý nhà đầu tư thực sự sẵn sàng cho những nhịp tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững hơn”, ông Minh kết luận.