Nhìn lại bức tranh toàn ngành ngân hàng trong 9 tháng năm 2025, trong bối cảnh biên lãi ròng (NIM) chịu áp lực thu hẹp, hoạt động thu hồi và xử lý nợ xấu đã trở thành một trong những động lực quan trọng, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng lợi nhuận của nhiều ngân hàng.

Thống kê mới đây của Chứng khoán Yuanta chỉ ra, lợi nhuận trước thuế toàn ngành ngân hàng tăng 19% so với cùng kỳ trong 9 tháng năm 2025. Trong cơ cấu thu nhập, thu nhập lãi thuần tăng 18%, trong khi thu nhập ngoài lãi tăng tới 68%, còn thu nhập khác (chủ yếu đến từ thu hồi nợ xấu đã xử lý) ghi nhận mức tăng mạnh 79% so với cùng kỳ.

Thực tế cho thấy, nhiều ngân hàng đã ghi nhận kết quả tích cực từ hoạt động thu hồi và xử lý nợ xấu. Tại buổi cập nhật kết quả kinh doanh quý III/2025, lãnh đạo VietinBank cho biết, công tác thu hồi và xử lý nợ xấu hiệu quả là một trong bốn trụ cột chiến lược, góp phần giúp ngân hàng duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận bền vững.

Trong 9 tháng năm 2025, thu hồi nợ đã xử lý rủi ro của VietinBank đạt mức cao nhất trong nhiều năm, với giá trị khoảng 6.800 tỷ đồng, tăng gần 13% so với cùng kỳ. Cho cả năm 2025, ngân hàng đặt mục tiêu thu hồi 8.000 - 10.000 tỷ đồng nợ xấu. Đại diện VietinBank cho biết, trong quá trình xây dựng kế hoạch kinh doanh năm 2026, ngân hàng kỳ vọng tiếp tục ghi nhận những nguồn thu đáng kể từ thu hồi nợ với triển vọng còn khả quan hơn so với kế hoạch năm 2025.

Tương tự, lãnh đạo ACB cũng cho hay, dù NIM suy giảm, ngân hàng vẫn duy trì được tăng trưởng lợi nhuận ổn định nhờ đóng góp tích cực từ thu nhập ngoài lãi, trong đó nổi bật là phí dịch vụ thanh toán quốc tế, thẻ, kinh doanh ngoại hối và vàng, đầu tư, cùng với thu hồi nợ đã xử lý rủi ro.

Tại MB, thu hồi nợ ngoại bảng tiếp tục diễn biến tích cực, đạt gần 900 tỷ đồng chỉ tính riêng trong quý III/2025, tăng 72% so với cùng kỳ. Đồng thời, tỷ lệ thu hồi trên dư nợ bình quân tiếp tục cải thiện, hiện đạt khoảng 0,4%, tiệm cận mức bình quân 0,5% trong giai đoạn 5 năm gần đây.

Trong khi đó, tại ABBank, lãi thuần từ hoạt động khác đạt 1.759 tỷ đồng, gấp 13,5 lần cùng kỳ, chủ yếu đến từ thu hồi các khoản nợ đã xử lý và hoàn nhập dự phòng rủi ro.

Theo đánh giá của giới phân tích, hoạt động thu hồi nợ xấu của các ngân hàng nhiều khả năng tiếp tục duy trì tích cực và thúc đẩy lợi nhuận trong quý IV/2025 và xuyên suốt năm 2026, trong bối cảnh hành lang pháp lý liên quan đến xử lý nợ xấu đang dần được hoàn thiện.

Đáng chú ý, việc luật hóa Nghị quyết 42/2017/QH14 (Nghị quyết 42), chính thức có hiệu lực từ tháng 10, cùng với Nghị định 304/2025/NĐ-CP (Nghị định 304) có hiệu lực từ tháng 12/2025, được kỳ vọng sẽ nâng cao đáng kể năng lực xử lý và thu hồi nợ xấu của các tổ chức tín dụng.

Chia sẻ với VietnamFinance, ông Lưu Minh Sang, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP. HCM cho biết, Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) đã chính thức luật hóa Nghị quyết 42, qua đó trao thêm quyền và công cụ pháp lý cho các ngân hàng trong xử lý và thu hồi nợ xấu.

Cụ thể, Nghị quyết 42 cho phép tổ chức tín dụng thực hiện quyền thu giữ tài sản bảo đảm, kể cả trong trường hợp không có sự đồng thuận của bên vay, với điều kiện quyền này đã được thỏa thuận rõ trong hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm. Đây được xem là cơ chế mạnh nhất giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý tài sản bảo đảm.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 42 còn quy định ưu tiên thanh toán nghĩa vụ nợ xấu cho tổ chức tín dụng khi xử lý tài sản bảo đảm, kể cả trong trường hợp tài sản này có liên quan đến các vụ án hình sự (trong những điều kiện nhất định). Đồng thời, Nghị quyết cho phép VAMC và các tổ chức tín dụng được mua bán nợ xấu và tài sản bảo đảm theo cơ chế thị trường, kể cả bán với mức giá thấp hơn giá trị sổ sách, qua đó góp phần kích hoạt và phát triển thị trường mua bán nợ.

Trong khi đó, Nghị định 304 mới ban hành đã thiết lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng, chặt chẽ và có hiệu lực thực thi cao hơn đối với quyền thu giữ tài sản bảo đảm, tạo thêm dư địa cho các ngân hàng đẩy nhanh tiến trình xử lý nợ xấu.

Ngoài yếu tố pháp lý, sự phục hồi của thị trường bất động sản, cùng với hàng loạt chính sách hỗ trợ của Chính phủ như cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy nhanh hoàn thiện và thực thi các quy định pháp luật về đất đai…, cũng đang góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp bất động sản, qua đó gián tiếp cải thiện khả năng thu hồi nợ xấu của hệ thống ngân hàng.