Những điều cần biết về mối liên hệ giữa giá dầu và giá vàng

Dầu và vàng là hai loại hàng hóa quan trọng trên thị trường tài chính toàn cầu. Biến động của giá dầu và giá vàng không chỉ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư mà còn tác động đến lạm phát, tỷ giá và tăng trưởng kinh tế. Hiểu rõ mối liên hệ giữa giá dầu và giá vàng sẽ giúp nhà đầu tư đánh giá xu hướng thị trường và đưa ra quyết định đầu tư hợp lý. Vậy mối liên hệ giữa giá dầu và giá vàng diễn ra như thế nào? Cùng DNSE tìm hiểu ngay!

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá dầu

Dầu thô là nguyên liệu đầu vào quan trọng của nhiều ngành kinh tế như vận tải, sản xuất và năng lượng. Không có dầu và các chế phẩm từ dầu, máy móc không thể vận hành, phương tiện giao thông không thể hoạt động và cuộc sống hiện đại sẽ bị đình trệ. Vì vậy, giá dầu thường chịu tác động bởi nhiều yếu tố kinh tế và địa chính trị sau:

Cung – cầu dầu trên thị trường

Cầu về dầu

Một quy luật tất yếu, nếu nhu cầu về dầu trên thị trường tăng cao trong khi nguồn cung hạn chế, giá dầu sẽ bị đẩy lên cao và ngược lại khi cung tăng, cầu giảm, giá dầu sẽ vì thế mà hạ nhiệt, thậm chí là giảm sâu. Trong đó, nhu cầu về dầu trên thị trường thường bị ảnh hưởng bởi các yếu tố: 

• Kinh tế toàn cầu tăng trưởng → nhu cầu tăng → giá tăng và ngược lại
• hoạt động sản xuất mở rộng → nhu cầu tăng → giá tăng và ngược lại
• nhu cầu vận tải tăng → nhu cầu tăng → giá tăng và ngược lại

Ví dụ: Vào mùa đông, nhu cầu sử dụng khí đốt và xăng dầu để sưởi ấm ở các quốc gia Châu Âu tăng cao, khiến cho giá dầu lúc này tăng vọt. Hay khi đại dịch Covid 19 xảy ra, do lệnh phong tỏa và hạn chế đi lại của chính phủ nên nhu cầu sử dụng các phương tiện di chuyển như máy bay, ô tô, xe máy giảm đáng kể. Thêm vào đó, hoạt động thương mại quốc tế bị đình trệ khiến cho giá dầu giảm đáng kể.

Nguồn cung dầu

Mặt khác, bất kỳ một yếu tố nào gây gián đoạn nguồn cung ứng dầu sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán. Chúng bao gồm chiến tranh, khủng bố, chính sách kiểm soát khai thác và xuất khẩu dầu của quốc gia hay bất ổn chính trị. 

Ví dụ: Căng thẳng leo thang giữa Nga và Ukraine đã làm gián đoạn quá trình sản xuất dầu từ một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất trên thế giới là Nga. Bên cạnh đó, việc các nước phương Tây và Hoa Kỳ áp lệnh trừng phạt về kinh tế và tài chính đối với Nga đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động xuất khẩu dầu của quốc gia này khi Nga bị cấm giao dịch bằng các đồng tiền mạnh trên thế giới và bị cắt nguồn tài trợ về tài chính đối với các ngân hàng và doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước. Việc giá dầu tăng cao trên phạm vi toàn cầu là điều không thể tránh khỏi.

Tỷ giá đồng dollar Mỹ

Dầu thô thường được định giá và giao dịch bằng đồng đô la Mỹ (USD) trên thị trường quốc tế. Vì thế, tỷ giá đồng dollar sẽ có tác động trực tiếp đến giá dầu. Chúng thường dao động ngược chiều nhau, khi giá đồng dollar Mỹ giảm, thu nhập thực tế từ bán dầu và các chế phẩm từ dầu được tính bằng dollar Mỹ sẽ giảm và đương nhiên để ổn định nguồn thu nhập của mình, các nước xuất khẩu dầu mỏ sẽ phải tăng giá dầu lên theo một tỷ lệ tương ứng. Khi đồng dollar Mỹ tăng giá thì các quốc gia xuất khẩu dầu sẽ giảm giá dầu xuống nhằm ổn định giá dầu trên thị trường.

Ngoài ra, việc USD tăng/giảm còn ảnh hưởng giá dầu của các quốc gia không neo vào USD, từ đó tác động đến nhu cầu và gián tiếp ảnh hưởng đến giá dầu thế giới:

• USD mạnh → dầu trở nên đắt hơn đối với các quốc gia sử dụng tiền tệ khác → nhu cầu dầu có thể giảm.
• USD yếu → dầu trở nên rẻ hơn đối với các quốc gia này → nhu cầu dầu có xu hướng tăng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá vàng

Quy luật cung cầu trên thị trường

Kể từ năm 2000, sản lượng khai thác vàng giảm đáng kể do nhu cầu tìm kiếm nguồn vàng chất lượng tăng cao khiến người công nhân phải đối mặt với nhiều nguy hiểm và sự gia tăng chi phí khai thác. Điều này dẫn đến tình trạng khan hiếm kim loại quý này và qua đó, đẩy giá vàng lên cao.

Vàng thường được sử dụng như tài sản lưu trữ và được ứng dụng rộng rãi trong ngành sản xuất công nghiệp điện tử và chế tạo trang sức. Theo ước tính, hơn 50% nhu cầu của người mua vàng là để làm trang sức, tập trung nhiều tại Ấn Độ và Trung Quốc. Và nền công nghiệp điện tử cần khoảng 12% trữ lượng vàng để sản xuất máy tính, điện thoại, thiết bị điện tử,… Nhu cầu đối với vàng ngày càng gia tăng trong khi nguồn cung hạn chế đã khiến giá vàng tăng đáng kể trong những năm qua.

Ví dụ: Tổng nhu cầu vàng toàn cầu trong năm 2025 tăng 1%, lên 5.002 tấn, trong khi Việt Nam giảm 15% do hạn chế nguồn cung, theo dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC). Thực tế, tháng 1/2026, giá kim loại quý trên thị trường thế giới đã lần đầu tiên vượt mốc 5.000 USD một ounce. Vàng tại Việt Nam trong 2025 cũng có giai đoạn đỉnh điểm giá bán ra vượt 190 triệu/lượng.

Tài liệu tham khảo: WGC: Nhu cầu vàng thế giới cao kỷ lục trong năm 2025

Quỹ giao dịch trao đổi ETF vàng

Ngoài các yếu tố kinh tế vĩ mô, dòng vốn từ các quỹ ETF vàng cũng có thể ảnh hưởng đến biến động giá vàng trên thị trường.

Các quỹ ETF lớn như SPDR Gold Shares (GLD) hay iShares Gold Trust (IAU) nắm giữ lượng vàng vật chất lớn để bảo chứng cho chứng chỉ quỹ. Khi nhà đầu tư mua chứng chỉ ETF, quỹ thường phải mua thêm vàng để bổ sung dự trữ. Ngược lại, khi nhà đầu tư bán chứng chỉ ETF, quỹ có thể giảm lượng vàng nắm giữ. Do đó:

• Dòng vốn chảy vào ETF → nhu cầu vàng tăng → giá vàng có thể tăng
• Dòng vốn rút khỏi ETF → áp lực bán vàng tăng → giá vàng có thể giảm

Trong một số giai đoạn, lượng vàng nắm giữ của các quỹ ETF lớn có thể thay đổi hàng chục tấn, đủ để tác động đến tâm lý và xu hướng của thị trường vàng toàn cầu.

Hiện nay, các quỹ ETF vàng vật chất lớn chủ yếu được giao dịch trên các thị trường quốc tế. Mặc dù chưa phổ biến tại Việt Nam, nhưng biến động dòng vốn từ các quỹ này vẫn có ảnh hưởng đáng kể đến giá vàng thế giới và trong nước.

Tỷ giá đồng dollar Mỹ

Giá vàng tỷ lệ nghịch với giá đồng dollar Mỹ. Nghĩa là, nếu đồng USD mất giá thì giá vàng sẽ tăng và ngược lại. Khi giá đồng USD giảm, nền kinh tế có khả năng bước vào thời kỳ khó khăn và kỳ vọng của nhà đầu tư về tình hình kinh tế sẽ giảm theo. Lúc này, họ có xu hướng mua vàng như một kênh trú ẩn an toàn, khiến cho nhu cầu mua vàng tăng cao đẩy giá vàng lên.

Lãi suất của Ngân hàng Trung Ương

Khi Ngân hàng Trung ương giảm lãi suất điều hành, chi phí vay vốn trong nền kinh tế cũng giảm theo. Điều này khuyến khích doanh nghiệp và người tiêu dùng vay tiền nhiều hơn, từ đó làm gia tăng lượng tiền lưu thông trên thị trường. Khi cung tiền tăng, áp lực lạm phát có thể xuất hiện và làm suy giảm sức mua của đồng tiền. Trong bối cảnh đó, vàng thường được xem là tài sản trú ẩn an toàn để bảo toàn giá trị, khiến nhu cầu đối với vàng tăng lên và góp phần đẩy giá vàng đi lên.

Ngược lại, khi Ngân hàng Trung ương tăng lãi suất, các kênh đầu tư sinh lời như trái phiếu hoặc tiền gửi ngân hàng trở nên hấp dẫn hơn. Do vàng không tạo ra dòng tiền hay lãi suất, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tăng lên. Điều này khiến một bộ phận nhà đầu tư chuyển vốn sang các tài sản có lợi suất cao hơn, từ đó làm giảm nhu cầu đối với vàng và gây áp lực giảm lên giá vàng.

Mối liên hệ giữa giá dầu và giá vàng

Giá dầu và giá vàng đều là những hàng hóa quan trọng trên thị trường toàn cầu. Mặc dù không có mối quan hệ phụ thuộc trực tiếp, nhưng hai loại tài sản này thường chịu ảnh hưởng từ các yếu tố chung như lạm phát, biến động kinh tế và tình hình địa chính trị.

Trường hợp biến động ngược chiều

Khi nhu cầu sử dụng dầu suy giảm trong khi nguồn cung dồi dào, giá dầu có thể giảm mạnh. Giá dầu thấp thường làm giảm chi phí sản xuất và vận chuyển, từ đó gây áp lực giảm phát đối với nền kinh tế. Trong bối cảnh này, các ngân hàng trung ương có thể thực hiện chính sách nới lỏng tiền tệ để kích thích tăng trưởng kinh tế. Việc bơm tiền vào nền kinh tế có thể làm gia tăng nhu cầu đối với vàng trong ngắn hạn như một tài sản trú ẩn. 

Tuy nhiên, nếu giá dầu duy trì ở mức thấp trong thời gian dài và khiến áp lực giảm phát gia tăng, giá vàng cũng có thể chịu tác động giảm theo.

Trường hợp biến động cùng chiều

Trong nhiều giai đoạn bất ổn kinh tế hoặc địa chính trị, giá dầu và giá vàng có thể tăng cùng lúc. Chẳng hạn, khi xảy ra xung đột giữa Nga và Ukraine, giá dầu tăng mạnh do lo ngại gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Giá năng lượng tăng kéo theo chi phí sản xuất và lạm phát tại nhiều quốc gia, trong đó có Hoa Kỳ và các nước EU. Trong bối cảnh lạm phát và bất ổn kinh tế gia tăng, nhà đầu tư thường tìm đến vàng như một kênh trú ẩn an toàn, khiến giá vàng tăng theo.

Ngoài ra, cả dầu thô và vàng đều được định giá bằng đồng USD trên thị trường quốc tế. Khi giá trị của đồng USD biến động, giá của hai loại hàng hóa này cũng có thể thay đổi theo cùng một xu hướng.

FAQs về mối liên hệ giữa giá dầu và giá vàng

1. Giá dầu tăng có làm giá vàng tăng không?

Giá dầu tăng không phải lúc nào cũng khiến giá vàng tăng. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, giá dầu tăng có thể làm chi phí sản xuất và vận chuyển tăng, từ đó gây áp lực lạm phát đối với nền kinh tế. Khi lạm phát gia tăng, nhà đầu tư thường tìm đến vàng như một tài sản trú ẩn an toàn, khiến nhu cầu vàng tăng và giá vàng tăng.

2. Vì sao giá dầu và giá vàng thường bị ảnh hưởng bởi đồng USD?

Cả dầu thô và vàng đều được định giá bằng đồng USD trên thị trường quốc tế. Khi USD tăng giá, các loại hàng hóa định giá bằng USD thường trở nên đắt hơn đối với những quốc gia sử dụng tiền tệ khác, khiến nhu cầu giảm và giá có thể đi xuống. Ngược lại, khi USD suy yếu, giá dầu và giá vàng thường có xu hướng tăng.

3. Những yếu tố nào có thể khiến giá dầu và giá vàng tăng cùng lúc?

Một số yếu tố có thể khiến giá dầu và giá vàng cùng tăng bao gồm:

• Căng thẳng địa chính trị hoặc chiến tranh
• Gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu
• Bất ổn kinh tế khiến nhà đầu tư tìm đến tài sản trú ẩn

Trong những giai đoạn như vậy, cả dầu và vàng đều có thể tăng giá do tâm lý thị trường và biến động cung – cầu.

Kết luận

Tóm lại, tùy từng trường hợp cụ thể, giá dầu có thể dao động cùng chiều hay ngược chiều với giá vàng. Để tìm hiểu thêm các kiến thức về đầu tư, tài chính và kinh tế khác, hãy đón đọc các bài viết trên DNSE nhé.