Chứng khoán phái sinh là gì?

6 Tháng 9 2021 · 8 phút đọc

Chứng khoán phái sinh là các công cụ tài chính mà giá trị của chúng phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở.

Chứng khoán phái sinh quy định quyền lợi và/hoặc nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng đối với việc thanh toán và/hoặc chuyển giao tài sản cơ sở với một mức giá được thỏa thuận trước vào một thời điểm nhất định trong tương lai.

Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh có thể là hàng hóa như nông sản, kim loại, v,v.. hoặc công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, lãi suất…

Phân loại chứng khoán phái sinh

Hợp đồng kỳ hạn

Hợp đồng kỳ hạn là một thỏa thuận giữa hai bên tham gia để mua và bán một loại tài sản ở một thời điểm nhất định trong tương lai với mức giá được xác định trước ngay ở thời điểm hiện tại.

Hợp đồng tương lai

Hợp đồng tương lai là hợp đồng kỳ hạn được chuẩn hóa, niêm yết và giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán.

Hợp đồng quyền chọn

Người nắm giữ hợp đồng quyền chọn có quyền, nhưng không có nghĩa vụ, mua hoặc bán một loại tài sản cơ sở tại một thời điểm nhất định trong tương lai theo mức giá được xác định trước. Người bán hợp đồng có nghĩa vụ thực hiện giao dịch khi người nắm giữ hợp đồng chọn thực hiện quyền. Hợp đồng quyền chọn bao gồm quyền chọn mua và quyền chọn bán.

Hợp đồng hoán đổi

Hợp đồng hoán đổi là một thỏa thuận giữa hai bên về việc hoán đổi các dòng tiền phát sinh từ các công cụ tài chính trong tương lai. Hợp đồng sẽ quy định rõ thời điểm hoán đổi dòng tiền và phương pháp tính toán cụ thể.

Thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam

Trong đó, hợp đồng tương lai sẽ là sản phẩm chứng khoán phái sinh đầu tiên được niêm yết và giao dịch trên thị trường Việt Nam, cụ thể là Hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu (VN30 và HNX30) và Hợp đồng tương lai trên trái phiếu chính phủ (kỳ hạn 5 năm). Các sản phẩm này được lựa chọn trước tiên do tính chất sản phẩm đơn giản, tài sản cơ sở đều là các công cụ có độ rủi ro thấp và có tính đại diện cao. Nguyên tắc giao dịch Hợp đồng tương lai cũng không quá khác biệt so với giao dịch cổ phiếu trên thị trường cơ sở.

Việc giao dịch Hợp đồng đồng tương lai diễn ra tương tự so với giao dịch cổ phiếu. Nhà đầu tư có thể thực hiện giao dịch thông qua giao dịch khớp lệnh hoặc giao dịch thoả thuận.

Giao dịch chứng khoán phái sinh

Các Hợp đồng tương lai sẽ có bảng giá riêng biệt, nhà đầu tư dựa trên kỳ vọng của mình vào xu hướng của chỉ số có thể đặt lệnh và khớp lệnh để tham gia vào Hợp đồng tương lai. Tương tự như cổ phiếu, nhà đầu tư kỳ vọng chỉ số tăng sẽ mua hợp đồng tương lai chỉ số, nhà đầu tư kỳ vọng chỉ số giảm sẽ bán hợp đồng tương lai chỉ số. Một điểm khác biệt là các hợp đồng tương lai sẽ đáo hạn, do đó nhà đầu tư khi tham gia giao dịch cần lưu ý chọn hợp đồng có tháng đáo hạn phù hợp.

Đối với cổ phiếu trên thị trường cơ sở, nhà đầu tư muốn mua cổ phiếu cần phải có đủ số tiền, và nhà đầu tư muốn bán cổ phiếu phải có đủ số cổ phiếu trước khi giao dịch. Tuy nhiên, đối với Hợp đồng tương lai, nhà đầu tư không cần có đủ toàn bộ số tiền để tham gia vị thế mua, hoặc không cần nắm giữ tài sản cơ sở để tham gia vị thế bán. Nhà đầu tư khi giao dịch Hợp đồng tương lai, đối với cả bên mua và bên bán, sẽ cần làm quen với hai hoạt động chính trong Giao dịch hợp đồng tương lai: Ký quỹ và thanh toán hàng ngày.

Lịch sử thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam

Ngày 10/8/2017, thị trường chứng khoán phái sinh khai trương hoạt động, đánh dấu bước phát triển quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam trong việc quản lý và vận hành một thị trường giao dịch sản phẩm mới, một kênh đầu tư mới đồng thời cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả đối với chứng khoán trên thị trường cơ sở.

Hiện tại, ở thị trường Việt Nam mới chỉ có sản phẩm triển khai hợp đồng tương lai chỉ số VN30 là được chuẩn hoá thành sản phẩm.

Chỉ số VN30 là gì?

Chỉ số VN30 là chỉ số đại diện cho 30 cổ phiếu niêm yết trên sàn HOSE, có vốn hóa thị trường và thanh khoản cao nhất cùng các yếu tố kỹ thuật khác, chiếm 80% tổng giá trị vốn hóa và 60% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường. Ngoài ra chỉ số VN30 đã được điều chỉnh để tính toán dựa trên tỷ lệ cổ phiếu lưu hành tự do có điều chỉnh, đồng thời có giới hạn quy mô vốn hóa tối đa (10%) của mỗi cổ phiếu trong rổ.

Thông số hợp đồng tương lai chỉ số VN30

Bảng thông số dưới đây sẽ mô tả các tiêu chí cần biết khi tham gia giao dịch đối với một HĐTL VN30:

Mô tảHợp đồng tương lai VN30
Tên hợp đồngHợp đồng tương lai chỉ số VN30
Mã hợp đồngVN30F
Tài sản cơ sởChỉ số VN30
Hệ số nhân100.000 đồng
Quy mô hợp đồng100.000 đồng x điểm chỉ số cơ sở
Tháng đáo hạnTháng hiện tại, tháng kế tiếp, hai tháng cuối 02 quý tiếp theo
Phương thức giao dịchKhớp lệnh & thỏa thuận
Thời gian giao dịchPhiên ATO: 8h45’ – 9h00’Phiên liên tục sáng: 9h00’ – 11h30’Phiên liên tục chiều: 13h00’ – 14h30’Phiên ATC: 14h30’ – 14h45’
Biên độ giao động giá± 7%
Bước giá0,1 điểm chỉ số (tương đương 10.000 đồng)
Đơn vị giao dịch01 Hợp đồng
KLGD tối thiểu01 Hợp đồng
Ngày GD cuối cùngNgày Thứ Năm thứ ba trong tháng đáo hạn
Ngày thanh toán cuối cùngNgày làm việc liền sau ngày giao dịch cuối cùng
Phương thức thanh toánThanh toán bằng tiền
Phương pháp xác định giá thanh toán cuối cùngGiá trị đóng cửa của chỉ số cơ sở tại ngày giao dịch cuối cùng của Hợp đồng tương lai.
Giá tham chiếuGiá thanh toán cuối ngày của ngày giao dịch liền trước hoặc giá lý thuyết (trong ngày giao dịch đầu tiên)
Tham số của hợp đồng tương lai

Ưu điểm hợp đồng tương lai chỉ số VN30

  • Công khai minh bạch: hợp đồng tương lai hoạt động trong khuôn khổ pháp lý, đầy đủ các quy chế quy trình. Đảm bảo cho việc niêm yết, giao dịch, bù trừ thanh khoản. Điều này giúp cho thị trường có thể hoạt động một cách công khai, minh bạch và an toàn.
  • Giao dịch dễ dàng, thuận tiện, cho phép giao dịch T0: Giao dịch hợp đồng tương lai tương tự như giao dịch cổ phiếu. Nhà đầu tư hoàn toàn có thể đặt lệnh mua – bán các loại hợp đồng tương lai dựa vào dự đoán về thị trường để thu về lợi nhuận.
  • Cơ hội kiếm lời khi thị trường chứng khoán giảm điểm: Nhà đầu tư có thể tham gia vào vị thế bán hợp đồng tương lai bất kỳ lúc nào với điều kiện duy nhất cần đáp ứng là nộp đủ số lượng ký quỹ yêu cầu trước khi tham gia hợp đồng. Khi chỉ số giảm đúng như dự đoán, nhà đầu tư sẽ có được lợi nhuận từ giao dịch bán hợp đồng tương lai của mình.
  • Đòn bẩy cao mà không mất phí vay Margin: sự hấp dẫn chủ yếu của phái sinh nằm ở mức sinh lời rất cao. Với mức đòn bẩy cao, khiến cho số lãi nhận được có thể lớn hơn nhiều so với đầu tư vào cổ phiếu. Tuy nhiên, nếu dự đoán của nhà đầu tư không chính xác, sẽ gây ra tổn thất và thiệt hại. Chính vì thế, nhà đầu tư cần theo dõi thị trường chặt chẽ khi nắm giữ hợp đồng tương lai.

Bạn có thể trải nghiệm giao dịch chứng khoán phái sinh hoàn toàn miễn phí tại đây.

Giao dịch mọi nơi

Tải ứng dụng Entrade X để mở tài khoản miễn phí ngay hôm nay.

  • Giao dịch miễn phí trọn đời
  • Tốc độ nhanh nhất Việt Nam
  • Nguồn vốn vững mạnh

Bài liên quan:

Chứng khoán là gì?

Chứng khoán là một công cụ tài chính có giá trị, có thể mua bán và nắm giữ như tiền.
Chứng khoán là gì?

Báo cáo tài chính là gì?

Báo cáo tài chính là các thông tin kinh tế được kế toán viên trình bày dưới dạng các bảng biểu, nhằm cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tì ...
Báo cáo tài chính là gì?

Chỉ số VN30 là gì?

VN30 là chỉ số của 30 cổ phiếu được niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSX), với giá trị vốn hoá thị trường cũng như tính thanh kh ...
Chỉ số VN30 là gì?

Chỉ số VN-Index là gì?

Chỉ số VN-Index được tổng hợp và tính toán dựa trên sự biến động giá mỗi ngày của tất cả các công ty đang niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP. H ...
6 Tháng 9 2021 · 6 phút đọc
Kiến thứcKiến thức đầu tư
Chỉ số VN-Index là gì?

Tìm hiểu về Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX)

Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (tên tiếng Anh là Hanoi Stock Exchange, viết tắt là HNX) là đơn vị vận hành thị trường chứng khoán đặt tại Hà Nội.
Tìm hiểu về Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX)