Đầu tư công là gì? Những loại hình đầu tư công mà bạn cần biết

Hiện nay tốc độ phát triển của nền kinh tế ngày càng mạnh, hoạt động đầu tư cũng trở nên đa dạng hơn. Dù vậy, lĩnh vực đầu tư công luôn đóng một vai trò rất quan trọng. Vậy đầu tư công là gì? Nó bao gồm có những loại nào? Hãy cùng DNSE tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé.

Tóm tắt nội dung chính:

• Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, nhiệm vụ và dự án phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, sử dụng nguồn vốn ngân sách và các quỹ tài chính công.
• Hoạt động này mang tính phi lợi nhuận, hướng đến lợi ích cộng đồng như xây dựng hạ tầng, giáo dục, y tế, quốc phòng và an sinh xã hội.
• Nguồn vốn đầu tư công gồm ngân sách nhà nước, vốn vay của Chính phủ, tín dụng đầu tư và các khoản ODA, được quản lý chặt chẽ theo Luật Đầu tư Công số 58/2024/QH15.
• Phân loại đầu tư công dựa trên tính chất (có/không có công trình xây dựng) và quy mô (dự án quốc gia, nhóm A, B, C).
• Nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ đầu tư công gồm các doanh nghiệp xây dựng, hạ tầng, vật liệu như C4G, HHV, CTD, LCG, VCG – được xem là cơ hội đầu tư hấp dẫn trong năm 2025.

Đầu tư công là gì?

Theo Luật Đầu tư Công số 58/2024/QH15 của Quốc hội, đầu tư công là gì?

“Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, nhiệm vụ, dự án và đối tượng đầu tư công khác theo quy định của Luật này”.

Điều này có nghĩa đầu tư công sử dụng nguồn vốn chủ yếu từ Nhà nước để thực hiện các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội cũng như các hoạt động phục vụ phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Luật cũng quy định rõ vai trò, trách nhiệm của các cấp chính quyền và cơ quan liên quan trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công hiệu quả.

Ví dụ: 

• Dự án Metro số 2 TP.HCM (Bến Thành – Tham Lương) đang hoàn thiện thủ tục, dự kiến khởi công hạng mục chính vào tháng 12/2025.
• Dự án Vành đai 3 TP.HCM đang thi công cao điểm, dự kiến thông xe 24,1 km cao tốc và hoàn thành toàn bộ dự án đến giữa năm 2026.
• Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu (Giai đoạn 1) đã cơ bản hoàn thiện, sẽ thông xe toàn tuyến vào tháng 12/2025.

Tài liệu tham khảo:

1. Luật Đầu tư Công số 58/2024/QH15
2. Metro số 2 có thể khởi công 1 số hạng mục vào cuối năm 2025
3. Đẩy mạnh giải ngân đầu tư công năm 2025: Quyết tâm đạt mục tiêu 100%

Đặc điểm và mục đích của đầu tư công là gì?

Đặc điểm của đầu tư công là gì?

• Đây là hoạt động đầu tư do Nhà nước thực hiện, từ chủ trương, kế hoạch, phê duyệt đầu tư đến tổ chức và quản lý dự án.
• Việc thực hiện các dự án đầu tư công thường thông qua cơ chế đấu thầu với các nhà thầu khác nhau, trong đó có doanh nghiệp nhà nước, tư nhân và có thể có vốn đầu tư nước ngoài.
• Nguồn vốn đầu tư chủ yếu là vốn nhà nước (bao gồm ngân sách nhà nước, vốn vay nợ của chính phủ, chính quyền địa phương, vốn tín dụng nhà nước).
• Đầu tư công bị chi phối bởi chính sách nguồn vốn và pháp luật, có tính chất xã hội hóa khi huy động cả nguồn lực trong nước và quốc tế.
• Các dự án đầu tư công thường thuộc lĩnh vực hạ tầng kinh tế – xã hội quan trọng, không mang mục tiêu lợi nhuận trực tiếp mà hướng đến lợi ích công cộng.

Mục đích hoạt động đầu tư công là gì?

• Phát triển nền kinh tế – xã hội, phục vụ các mục tiêu chính sách công lớn như xây dựng hạ tầng, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh.
• Giữ vai trò chủ đạo trong việc hình thành và phát triển Doanh nghiệp Nhà nước, điều tiết nền kinh tế.
• Tạo thu nhập và nguồn lực tài chính cho Nhà nước qua các doanh nghiệp công ích.
• Bù đắp các “lỗ hổng” trong nền kinh tế thị trường, bảo đảm cân đối kinh tế, thu hẹp khoảng cách phát triển vùng miền, hỗ trợ vùng khó khăn, biên giới, hải đảo.
• Tạo việc làm và cải thiện chất lượng cuộc sống nhân dân.

Như vậy, đầu tư công là công cụ quan trọng của Nhà nước để thúc đẩy phát triển bền vững, ổn định xã hội và kinh tế đất nước. 

Đối tượng và dự án đầu tư công

Đối tượng của đầu tư công là gì?

Theo Luật Đầu tư Công 2024 số 58/2024/QH15, đối tượng của đầu tư công gồm có:

• Đầu tư vào các chương trình, dự án kết cấu cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội.
• Đầu tư, phục vụ hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội.
• Đầu tư, hỗ trợ các hoạt động cung cấp dịch vụ công ích, sản phẩm công và phúc lợi xã hội.
• Đầu tư của Nhà nước tham gia thực hiện dự án theo phương thức đối tác công tư (dự án PPP), bao gồm cả việc bồi thường, chấm dứt hợp đồng dự án PPP trước thời hạn, chi trả phần giảm doanh thu thuộc trách nhiệm Nhà nước.
• Đầu tư lập, thẩm định, quyết định, phê duyệt, công bố, điều chỉnh các quy hoạch theo luật định về quy hoạch.
• Cấp bù lãi suất tín dụng ưu đãi, vốn điều lệ cho ngân hàng chính sách, phí quản lý, quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.
• Đối tượng đầu tư công khác theo quy định của pháp luật có liên quan.

Các dự án đầu tư công bao gồm những gì?

Theo Luật Đầu tư Công 2024 số 58/2024/QH15, dự án đầu tư công bao gồm:

• Các dự án và chương trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước trung ương và địa phương.
• Dự án sử dụng nguồn vốn Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA).
• Dự án sử dụng vốn vay có bảo lãnh của Chính phủ.
• Dự án sử dụng vốn nhà nước không nhằm mục đích kinh doanh.
• Dự án sử dụng vốn nhà nước nhằm mục đích kinh doanh (như đầu tư vào doanh nghiệp nhà nước).
• Các dự án công trình xây dựng hạ tầng kinh tế – xã hội.
• Các dự án không có công trình xây dựng như mua sắm công, cung cấp dịch vụ công.
• Dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP).

Phân loại dự án đầu tư công hiện nay

Theo Khoản 1-2 Điều 6 trong Luật Đầu tư Công 2024 số 58/2024/QH15, dự án đầu tư công được phân loại như sau: 

1. Căn cứ vào tính chất

Căn cứ vào tính chất, dự án đầu tư công được phân loại như sau

1. a) Dự án có cấu phần xây dựng là dự án sử dụng vốn đầu tư công để đầu tư xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp, mở rộng dự án đã đầu tư xây dựng, bao gồm cả phần mua tài sản, mua trang thiết bị của dự án; 
2. b) Dự án không có cấu phần xây dựng là dự án sử dụng vốn đầu tư công để mua tài sản, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua, sửa chữa, nâng cấp trang thiết bị, máy móc và dự án khác không quy định tại điểm a khoản này; 
3. c) Trường hợp sử dụng vốn ngoài kế hoạch đầu tư công để thực hiện các nhiệm vụ, dự án quy định tại điểm a và điểm b khoản này được thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và quy định khác của pháp luật có liên quan. 

2. Căn cứ mức độ quan trọng và quy mô

Căn cứ mức độ quan trọng và quy mô, dự án đầu tư công được phân loại như sau: 

1. a) Dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B, dự án nhóm C theo tiêu chí quy định tại các điều 8, 9, 10 và 11 của Luật này; 
2. b) Cấp có thẩm quyền khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, nhóm B, nhóm C có quyền quyết định việc tách hoặc không tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng thành dự án thành phần độc lập. 

Thời gian thực hiện dự án thành phần độc lập bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng được tính trong tổng thời gian bố trí vốn thực hiện dự án quy định tại Điều 57 của Luật này; 

1. c) Dự án đầu tư công liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực khác nhau thì việc phân nhóm theo ngành, lĩnh vực dự án căn cứ vào tỷ trọng vốn đầu tư theo ngành, lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng mức đầu tư dự án; 
2. d) Dự án không thuộc các tiêu chí quy định tại các điều 8, 9, 10 và 11 của Luật này được áp dụng tiêu chí phân loại theo tổng mức đầu tư quy định tại khoản 5 Điều 9, khoản 4 Điều 10 và khoản 4 Điều 11 của Luật này; 

đ) Chính phủ quy định chi tiết việc phân loại dự án đầu tư công quy định tại các điều 9, 10 và 11 của Luật này.

Tài liệu tham khảo: Luật Đầu tư Công số 58/2024/QH15

Các mã cổ phiếu đầu tư công tại Việt Nam hiện nay

Cổ phiếu đầu tư công được hưởng lợi từ những hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các dự án và công trình khác nhau. Nhóm cổ phiếu đầu tư công rộng lớn, nhưng chủ yếu vẫn thuộc các cổ phiếu bất động sản, xây dựng, thi công công trình, vật liệu xây dựng,…

Dưới đây là danh sách một số mã chứng khoán đầu tư công hiện nay (Cập nhất 10/2025):

STT	Mã	Doanh Nghiệp	Sàn
1	C47	CTCP Xây dựng 47	HSX
2	C4G	CTCP Tập đoàn CIENCO4	UPCOM
3	CII	CTCP Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh	HSX
4	CTD	CTCP Xây dựng COTECCONS	HSX
5	CTI	CTCP Đầu tư Phát triển Cường Thuận IDICO	HSX
6	CTR	Tổng CTCP Công trình Viettel	HSX
7	DPG	CTCP Tập đoàn Đạt Phương	HSX
8	FCN	CTCP FECON	HSX
9	EVG	CTCP Tập đoàn EverLand	HSX
10	HHV	CTCP Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo Cả	HSX
11	HUB	CTCP Xây lắp Thừa Thiên Huế	HSX
12	HUT	CTCP Tasco	HNX
13	HTN	CTCP Hưng Thịnh Incons	HSX
14	LCG	CTCP Licogi 16	HSX
15	VCG	Tổng CTCP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam	HSX

Một số mã cổ phiếu đầu tư công tại Việt Nam hiện nay

FAQs – Câu hỏi thường gặp về đầu tư công

1. Tại sao Nhà nước phải thực hiện đầu tư công? Vì sao không để tư nhân làm hết?

Nhà nước thực hiện đầu tư công vì những lý do mà khu vực tư nhân thường không muốn hoặc không thể đảm đương:

• Tính chất “không lợi nhuận”: Các dự án như đường giao thông nông thôn, hệ thống đê điều, trường học vùng sâu… có lợi ích xã hội lớn nhưng khó thu hồi vốn trực tiếp.
• Quy mô lớn và rủi ro cao: Các dự án hạ tầng quy mô lớn (sân bay, cảng biển, đường cao tốc) đòi hỏi vốn khổng lồ và thời gian hoàn vốn dài, vượt quá khả năng của nhiều doanh nghiệp tư nhân.
• Định hướng và dẫn dắt nền kinh tế: Đầu tư công là công cụ để Nhà nước định hướng phát triển cho các vùng miền, ngành nghề then chốt.

2. Đầu tư công tác động thế nào đến nền kinh tế và đời sống người dân?

Đầu tư công có tác động lan tỏa rất rộng:

• Kích thích tăng trưởng kinh tế (GDP): Khi Chính phủ chi tiêu cho xây dựng hạ tầng, nó thúc đẩy sản xuất vật liệu xây dựng, vận tải và tạo ra hàng loạt việc làm.
• Cải thiện năng suất: Hệ thống giao thông tốt hơn giúp giảm chi phí vận chuyển, logistic; điện lực ổn định giúp nhà máy hoạt động hiệu quả.
• Nâng cao chất lượng cuộc sống: Các dự án về y tế, giáo dục, nước sạch trực tiếp cải thiện phúc lợi và sức khỏe cộng đồng.

3. Đầu tư công khác với đầu tư tư nhân như thế nào?

Đầu tư công do Nhà nước thực hiện, tập trung vào lợi ích công cộng và cơ sở hạ tầng, sử dụng vốn nhà nước với mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, trong khi đầu tư tư nhân do khu vực tư nhân triển khai, hướng đến lợi nhuận cá nhân và có tính linh hoạt cao hơn. Đầu tư công có vai trò dẫn dắt và bổ sung cho tư nhân, nhưng có thể “lấn át” nếu tăng quá mức, dẫn đến giảm đầu tư tư nhân khoảng 0.48% khi đầu tư công tăng 1%.

4. Nhà đầu tư cá nhân có thể tham gia vào các dự án đầu tư công không?

CÓ, thông qua một số hình thức gián tiếp:

• Đầu tư vào cổ phiếu: Mua cổ phiếu của các doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư công (xem câu 6).
• Mua Trái phiếu Chính phủ: Khi bạn mua trái phiếu chính phủ, bạn đang cho Nhà nước vay tiền để thực hiện các dự án đầu tư công và nhận lãi suất định kỳ.
• Đầu tư vào các dự án PPP (Đối tác Công – Tư): Đây là mô hình hợp tác giữa Nhà nước và tư nhân để cùng đầu tư, khai thác một dự án.

5. Làm thế nào để nhận diện các cổ phiếu hưởng lợi từ đầu tư công?

Hãy tìm kiếm các doanh nghiệp trong những nhóm ngành sau:

• Xây dựng & Vật liệu xây dựng (Xi măng, thép, gạch…): Hưởng lợi trực tiếp khi các dự án xây dựng hạ tầng được triển khai.
• Bất động sản: Các dự án hạ tầng giao thông (metro, cầu, đường) làm tăng giá trị bất động sản xung quanh.
• Dịch vụ hạ tầng (Cấp thoát nước, điện, viễn thông): Được giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ cho các khu vực mới được đầu tư.
• Khai khoáng (Đá, cát, sỏi…): Cung cấp nguyên liệu thô cho các công trình xây dựng.

Kết luận

Trên đây là tổng hợp các kiến thức giải đáp đầu tư công là gì. Hy vọng thông qua bài viết, bạn đọc đã hiểu hơn loại hình này.